Ο ρόλος των παραμυθιών στη σύγχρονη εποχή

Είναι τρομακτική και με ανυπολόγιστες ακόμα συνέπειες η διαπίστωση ότι η παιδική ηλικία ή τουλάχιστον τα βασικά συστατικά της τείνουν να περιοριστούν στις μέρες μας. Τα παιδιά βιάζονται να μεγαλώσουν, για να εισέλθουν σε μια παρατεταμένη εφηβεία, και οι γονείς, αποκομμένοι από τα ενοποιητικά, παραδοσιακά στοιχεία, που δόμησαν την οικογένεια, σε συμβολικό και πραγματικό επίπεδο, επιτείνουν με τις πραγματιστικές επιλογές τους τη δυσοίωνη αυτή κατάσταση.

Η παιδικότητα είναι συνυφασμένη με το μαγικό, το άρρητο και το υπερφυσικό. Είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το μύθο, τον ανθρωπομορφισμό και τον ανιμισμό, με άλλα λόγια με την παρηγορητική αφήγηση-το παραμύθι. Η ίδια η λογική αναπτύσσεται ως αντιπαραβολή προς το φανταστικό και χωρίς αυτό μένει κενό γράμμα και οικοδόμημα δίχως στέρεες ρίζες.

Η εξιστόρηση, η αναπαλαισίωση της πλοκής, η στιχομυθία, η ποιητικότητα, συνιστώσες, που δημιούργησαν το θέατρο και πολλές μορφές τέχνης και που διατήρησαν αλώβητες στα παραμύθια, έχουν αντικατασταθεί από την άχρωμη παράθεση δεδομένων, από τον περιληπτικό λόγο και την απύθμενη αιτιοκρατία.

Τα κυρίαρχα ψηφιακά μέσα της εποχής μας και τα ΜΜΕ δεν συντηρούν μυστικά, καταπνίγοντας την παιδική αγνότητα. Αποκαλύπτουν τα ανούσια και συγκαλύπτουν τα ουσιαστικά, αδιαφορώντας για την ψυχοσύνθεση και την ηλικία του τηλεθεατή-χρήστη-αναγνώστη-ακροατή.

Η πληροφορία σήμερα είναι σύντομη, δυναμική, παραπεμπτική. Έχει απωλέσει την ελκυστικότητα βασισμένη στην αληθοφάνεια. Οι αρχετυπικές αξίες, τα ινδάλματα και οι παραδοχές, που γαλούχησαν την ανθρωπότητα, παρουσιάζονται με τον πιο απροκάλυπτο και πεζό τρόπο, αποστεγνωμένα από το λυρισμό, την εφευρετικότητα της διήγησης, το παράδοξο, το απρόσμενο και το λυτρωτικό.

Οι κλασικοί ήρωες αντικαταστάθηκαν σταδιακά από βίαιους χαρακτήρες σε κόμικς και οι πριγκίπισσες εκθρονίστηκαν από καταναλωτικές, νευρωτικές φιγούρες, που εμποτίζουν τα παιδιά με άγχος και ένταση. Το ευτυχισμένο τέλος των παραμυθιών, η κάθαρση, έδωσε τη θέση του στο κενό, που συνοδεύει τα σύγχρονα υποκατάστατα, ενώ η αποκοπή από το φυσικό κόσμο αντικατοπτρίζεται στην έλλειψη αναφορών σε πλάσματα της γης, της θάλασσας και του αέρα, που παλιότερα συνόδευαν με καταλυτικούς ρόλους τους κεντρικούς ήρωες στις περιπέτειές τους. Στα παραμύθια μπορεί κανείς να ανακαλύψει την ίδια την πορεία του ανθρώπινου είδους, που ταυτίζεται με θαυμαστό τρόπο με το δρόμο του παιδιού προς την ενηλικίωση.

Δεν υπάρχει λαός χωρίς παραμύθια, ενώ πολλές από αυτές τις αφηγηματικές ιστορίες έχουν περάσει τα σύνορα και έχουν εξελιχθεί σε πανανθρώπινους μύθους. Οι χαρακτήρες τους αλλάζουν μορφή, ανάλογα με τη χρονική περίοδο, που εξελίσσονται, αλλά πάντοτε απεικονίζουν όλους τους κοινωνικούς τύπους, τις ανισότητες, τη διαφορετικότητα, την παράδοση, το λαϊκό πολιτισμό και τον κοινό αγώνα για επιβίωση.

Μέσα από αντιθετικές έννοιες αναδεικνύεται η πάλη του καλού και του κακού, ο θάνατος και ο έρωτας, η πλεονεξία, ο αλτρουισμός, η ομορφιά και η ασχήμια, η δικαιοσύνη, η ύβρις και η νέμεσις.

Όλη η φύση συμμετέχει στα πάθη των ηρώων και χαίρεται όταν επέρχεται η λύτρωση. Γιατί τα παραμύθια αρχικά πλάθονταν για να απευθυνθούν σε ενηλίκους και όχι σε παιδιά. Πάντοτε είχαν διδακτικό χαρακτήρα και κατά πολλούς τρόπους αποτελούσαν μορφή ψυχανάλυσης. Η ανάμνηση του αγαπημένου παραμυθιού δεν είναι τυχαία, αλλά αποκαλύπτει καθηλωμένες ελπίδες, υποσυνείδητους φόβους, απωθημένες ενορμήσεις. Αποτελεί το συνεκτικό κρίκο με την παιδική ηλικία και την επιθυμία της επιστροφής στην ασφάλεια και την ξεγνοιασιά της.

Γι’ αυτό, διαφορετική η επίδρασή των παραμυθιών, όταν αποδέκτης είναι ένα παιδί που έχει κακοποιηθεί και άλλη, όταν ομιλούν σε εκείνο, που περνά μια ασθένεια. Τα παραμύθια αξιοποιήθηκαν από το σχολείο για παιδαγωγικούς-εκπαιδευτικούς λόγους (γλωσσική εξάσκηση, δημιουργική έκφραση, αντίληψη σχημάτων λόγου, επεξεργασία εμπειριών του παρελθόντος, παιγνιοθεραπεία, θεατρικές αναπαραστάσεις, τελετουργίες, αναπλάσεις ιστοριών, καλλιέργεια της φαντασίας), αλλά και από την ψυχολογία για θεραπευτικούς σκοπούς: Τα παιδιά ταυτίζονται με τους ήρωες και μαθαίνουν να διαχειρίζονται με συμβολικό τρόπο, μέσα από υιοθέτηση ρόλων και από απόσταση τα δικά τους πάθη, τις αγωνίες, τους φόβους και τις ανασφάλειες.

Το παραμύθι είτε ως σύντροφος του παιδιού πριν τον ύπνο, παράλληλα με τα νανουρίσματα, είτε ως οικογενειακό μυθιστόρημα, είτε ως θεατρική απόλαυση συνέδεε πάντοτε τα μέλη της εκτεταμένης ή πυρηνικής οικογένειας μεταξύ τους και κυρίως τον παππού και τη γιαγιά με τα εγγόνια, εγκαθιδρύοντας δεσμούς ακλόνητους στο χρόνο και εξισορροπώντας τις διαγενεακές αντιθέσεις.

Σήμερα, η επέλαση της μονογονεικότητας, ο περιορισμός του χρόνου παραμονής και των δύο γονέων στην εστία για οικονομικούς-επαγγελματικούς λόγους, η γεωγραφική απομάκρυνση, ο απομονωτισμός που επιβάλλει η τηλεόραση και ο υπολογιστής, η καταπόνηση του παιδιού από τις εξωσχολικές δραστηριότητες, ο εξοβελισμός του παραμυθιού ως αναχρονιστική μορφή αλληλεπίδρασης και κυρίως οι ψευδεπίγραφες προοδευτικές παιδαγωγικές θεωρήσεις, οδηγούν στην αποξένωση και στην εξασθένηση των συναισθηματικών αποθεμάτων της οικογένειας με ανυπολόγιστες επιπτώσεις στην ψυχοσύνθεση και τη δημιουργικότητα.

Τα παραμύθια ανέκαθεν συνέδεαν τη νέα γενιά με την παράδοση, με τα λαογραφικά και ιστορικά στοιχεία περασμένων εποχών και κοινωνιών, που έχουν παρέλθει. Με την αλληγορία τους μεταλαμπάδευαν τις αγωνίες και τους πόθους των ανθρώπων από τα παλιά στους σύγχρονους, διασφαλίζοντας τη συνέχεια του πολιτισμού.

Μα πάνω από όλα διακήρυτταν την ευάλωτη φύση του ανθρώπου, ο οποίος παρά τους μετασχηματισμούς του παρέμεινε το ίδιο αδύναμο πλάσμα, που  χρειάζεται την αλληλεγγύη, τη συμπαράσταση, την παραμυθία και την συμπόρευση του μαγικού με το πραγματικό, για να επιβιώσει. 

Δρ. Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας

Πηγή: a-typos.gr

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος

Μυσταγωγία- Μυθαγωγία

 

 

H αθανασία κατοικεί στο αόρατο.

 

Μια φορά ήταν ένας συγγραφέας που πέθανε. Λένε πως συνήθως οι άνθρωποι είναι θνητοί, αλλά τα έργα τους αθάνατα. Αμέσως μετά το θάνατό του, άρχισαν τα βιβλία του ένα, ένα να χάνουν μυστηριωδώς το περιεχόμενό τους, έφευγαν οι λέξεις  σύντομα ούτε ο τίτλος δεν υπήρχε στη σελίδα τους.

Mόνο οι σημειώσεις των αναγνωστών, κάποιο σχόλιο, η υπογράμμιση μιας αόρατης πια φράσης έδειχναν πως κάποτε αυτές οι άδειες σελίδες κατοικούνταν από άυλες μορφές και τρομερές ιστορίες.

Tα χρόνια πέρασαν, αλλά οι άνθρωποι δεν ξέχασαν, κι επιδείκνυαν πάντοτε τα άδεια βιβλία (που με τον καιρό είχαν αποκτήσει μεγάλη αξία) στους σύγχρονούς τους, λέγοντας πως η αθανασία κατοικεί στο αόρατο...!

Αναδημοσίευση από vivliothekarios.blogspot.gr

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος

Η αγκαλιά του Μεγάλου Κενού...

Κάποτε, μια καλοκαιρινή νύχτα, όταν όλα στη φύση ήταν σε αρμονία και οι καρδιές ήταν κι αυτές ανοικτές κι έτοιμες για να ακούσουν και να γνωρίσουν, μια ιδιαίτερη γιαγιά, βρέθηκε στην εξοχή μαζί με τα εγγόνια της. Καθόταν γύρω από μια μεγάλη φωτιά που είχαν ανάψει όλοι μαζί και επικοινωνούσαν σιωπηλά με τη φύση γύρω τους. Κάποια στιγμή το μικρότερο εγγονάκι ρώτησε: 

«Πες μας γιαγιά πως φτιάχτηκε όλος αυτός ο κόσμος που υπάρχει γύρω μας;»

Η γιαγιά χαμογέλασε και νιώθοντας την ανοιχτοσύνη που είχαν οι καρδούλες τους άρχισε να μιλάει: 

«Μια φορά κι έναν καιρό, τα πολύ παλιά χρόνια, όταν στον κόσμο υπήρχε μόνο το Κενό του Μεγάλου Πνεύματος, δημιουργήθηκε μια μικρή σπίθα, που μέρα με τη μέρα άλλαζε, γινόταν ολοένα και πιο διαφορετική. Καθώς μεγάλωνε ξεπηδούσαν από μέσα της χρώματα, ήχοι και μυρωδιές. Διαφοροποιούνταν το σχήμα της και γινόταν όλο και πιο στρογγυλό. Απέκτησε κίνηση και ροή. Σιγά, σιγά σχημάτισε έναν σφαιρικό παλλόμενο κόσμο. Μόνο το κέντρο της έμενε το ίδιο άχρωμο, άηχο, άοσμο και ήρεμο όπως ήταν το Κενό πριν δημιουργηθεί η σπίθα.

Ξαφνικά μια μέρα μια μικρή έκρηξη δημιουργήθηκε και η σφαίρα ενώ ήταν ένα, ένιωσε, ότι χωρίστηκε στα δυο. Σαν να έγιναν μέσα της δυο διαφορετικοί κόσμοι. Άλλα χρώματα, ήχοι και μυρωδιές πήγαν στον ένα κόσμο και άλλα στον άλλον Όμως το καθένα από αυτά τα στοιχεία ξεχωριστά, ένιωθε την έλλειψη αυτών που μεταφέρθηκαν σε διαφορετικό κόσμο απ’ ότι βρισκόταν εκείνα. Γι’ αυτό το λόγο συνέχισαν όλα να κινούνται, ψάχνοντας να βρουν αυτά που νόμιζαν ότι είχαν χαθεί. Όπως κινιόνταν, άρχισε να τρίβεται το ένα με το άλλο. Μερικές φορές να μπερδεύονται μεταξύ τους και άλλες να ενώνονται. Έτσι γεννήθηκαν κι άλλοι ήχοι, κι άλλα χρώματα, κι άλλες μυρωδιές...

Σιγά, σιγά ανάλογα την ταχύτητα που είχαν τα στοιχεία του κάθε κόσμου γινόταν ολοένα και πιο ορατά ή αόρατα. Ο ένας κόσμος άρχισε να συμπυκνώνεται και να σταθεροποιείται. Μέσα του γεννήθηκαν τέσσερα καινούρια στοιχεία που ήταν πολύ ιδιαίτερα και σημαντικά. Αυτά ήταν η γη, το νερό, ο αέρας και η φωτιά, που με το πέρασμα των χρονών, μας έδωσαν τον κόσμο όπως υπάρχει σήμερα. Τον ορατό κόσμο της ύλης. Αντίθετα ο άλλος κόσμος άρχισε να αραιώνει και να μεταμορφώνεται σε έναν κόσμο διαφορετικό, αόρατο που κρατούσε όμως μέσα του όλα τα πρωτογενή του στοιχεία. Δημιουργήθηκε έτσι ο ουράνιος κόσμος του πνεύματος. 

Με αυτόν τον τρόπο πραγματοποιηθήκαν πολλές αλλαγές και στους δύο κόσμους που συνέχισαν να βρίσκονται σε μια συνεχομένη ροή. Σε μια συνεχομένη δράση που τις περισσότερες φορές δεν είναι ορατή γιατί είναι εσωτερική. Κάποια στιγμή με τις αλυσιδωτές αντιδράσεις που συνέβαιναν, σαν αποτέλεσμα της εσωτερικής αυτής κίνησης, άρχισαν να δημιουργούνται ήλιοι πλανήτες, γαλαξίες και αστεροειδή. Αυτά που βλέπουμε, συνέχισε η γιαγιά όταν το βράδυ ξαπλώνουμε κοιτάζοντας τον Ουρανό. Τότε που σαν καλός πατέρας, έρχεται στα κρυφά και μας σκεπάζει τρυφερά με την ουράνια κουβέρτα του, την ασημοκεντημένη με τα μυστικά του...

Ένας πολύ ξεχωριστός πλανήτης δημιουργήθηκε εκείνον το καιρό, η Γη. Φτιάχτηκε από το Μεγάλο Πνεύμα για να φέρει την ένωση στους δυο κόσμους. Άρχισε τότε η γη, το νερό, ο αέρας και η φωτιά να συνεργάζονται για να δημιουργήσουν το χώρο όπου η Μάνα Γη θα έφερνε σ’ αυτόν τον καινούριο κόσμο τα παιδιά της. Έτοιμη να τα αγκαλιάσει και να τα φροντίσει, πάντα με τη βοήθεια του Πατέρα Ουρανού. Της γης τα μόρια ήρθαν πολύ κοντά και σχημάτισαν μια στερεή και ορατή με το γυμνό μάτι επιφάνεια. Αυτή καθώς κινούνταν τα μόρια της απέκτησε και εξωτερική κίνηση. Γυρνούσε γύρω από τον εαυτό της και στρογγύλευε ώσπου έγινε μια μεγάλη σφαίρα που αιωρείτο στο Άπειρο. 

Το νερό έγινε ορατό, ρευστό και κυλώντας κάλυψε μια μεγάλη επιφάνεια της γης. Ο αέρας έχοντας περισσότερα στοιχεία από τον ουράνιο κόσμο, κύκλωσε αόρατα τη γη και το νερό, έχοντας σκοπό να προστατεύσει και να βοηθήσει να αναπτυχθεί η κάθε καινούρια μορφή ζωής που θα γεννιόταν. Ένα μέρος της φωτιάς έγινε ο ήλιος που κρατώντας όλες τις ιδιότητες της πρώτης σπίθας του Μεγάλου Κενού θα συντελούσε κι αυτός με τη σειρά του στην ανάπτυξη και την δημιουργικότητα της καινούριας Κτίσης. 

Σταδιακά με την πάροδο των χρονών, άρχισαν να σχηματίζονται τα πετρώματα και να γεννιούνται τα πρώτα φυτά, απόλυτα συνδεδεμένα με την ενέργεια του Σύμπαντος και του Μεγάλου Πνεύματος. Αργότερα, όταν εδραιώθηκε η εξωτερική κίνηση πάνω στον πλανήτη, ήρθαν τα ζώα, τα πουλιά και τα ψάρια που γέμισαν με έναν άλλο τρόπο ζωής τη στεριά και το νερό. 

Στην αρχή ήταν κι αυτά συνδεδεμένα με την Συμπαντική ενέργεια όμως, όσο πιο πολύ εξωτερική κίνηση αποκτούσαν τόσο περισσότερο απομακρύνονταν από την πηγή της ζωτικής ενέργειας που τα δημιούργησε. Ευτυχώς όμως το Μεγάλο Πνεύμα τους χάρισε το δώρο της ‘’μη σκέψης’’ κι αυτά, έχοντας άδειο το μυαλό τους μπορούσαν να νιώθουν την Πηγή».

Η γιαγιά γυρνώντας προς τα εγγόνια της ρώτησε:

«Έχετε προσέξει ότι τα αποδημητικά πουλιά βρίσκουν πάντα τον προορισμό τους πηγαίνοντας από τη μια χώρα για την άλλη;. Αυτό συμβαίνει γιατί νιώθουν την Πηγή που τα κατευθύνει και τα προστατεύει…

Αργότερα πολύ αργότερα γεννήθηκαν οι πρώτοι άνθρωποι στη γη. Ο τρόπος που είχε εξελιχθεί ο γήινος κόσμος δημιούργησε αλυσιδωτές αντιδράσεις και οι άνθρωποι γεννήθηκαν με το χάρισμα της ευφυΐας, της νόησης. Ποτέ όμως ένα χάρισμα δεν είναι μόνο για καλό. Τα πάντα εξαρτώνται από τον τρόπο που θα τα χρησιμοποιήσεις. Κοιτάξτε τι συμβαίνει στη φύση. Ότι σε μεγάλη ποσότητα μπορεί να είναι δηλητήριο, σε μικρή μπορεί να είναι φάρμακο. Έτσι και ο Νους του ανθρώπου μπορεί να είναι η σωτηρία του ή η καταδίκη του. 

Όσο η δράση του μυαλού του είναι εξωτερική, με σκέψεις γεμάτες αμφιβολία και έλλειψη εμπιστοσύνης, τόσο περισσότερο ο άνθρωπος απομακρύνεται από την Πηγή. Και όταν συμβαίνει αυτό τότε απομακρύνεται από τον δρόμο της ψυχής του και περιορίζεται στον φτωχό κόσμο της ύλης. Όσο περισσότερο ησυχάζει το μυαλό του και μπαίνει σε μια δράση εσωτερική, αυτό που ονομάζουν όσοι γνωρίζουν ‘’μη–δράση’’, τόσο περισσότερο συνδέεται με τη σοφία του Σύμπαντος και νιώθει την πληρότητα και την αρμονία του.

Αυτό συμβαίνει γιατί κάθε άνθρωπος όπως και κάθε άλλο πλάσμα είναι μέρος του Μεγάλου Κενού. Έχει μνήμες στα κύτταρα του από την Ενέργεια από την οποία προήλθε. Έχει μνήμες από κάθε χρώμα, ήχο, μυρωδιά, γεύση ή αίσθηση που συνέβαλλε στην δημιουργία του. Γιατί ότι προϋπήρχε πριν τον άνθρωπο τον βοήθησε στο να δημιουργηθεί. 

Όλα στο Σύμπαν συνδέονται με ένα ξεχωριστό ιδιαίτερο τρόπο και μόνο ένας σιωπηλός Νους μπορεί να αγγίξει την Ολότητα του Μεγάλου Πνεύματος... Ένας σιωπηλός Νους μπορεί να περιδιαβεί και στους δυο κόσμους που είπαμε πριν από λίγο. Τον Ουράνιο και τον Γήινο. Άλλωστε αυτοί δυο κόσμοι ενώνονται, από τότε που διαχωριστήκαν με έναν διάφανο λώρο καθαρής ενέργειας που άλλοι τον ονομάζουν όνειρο, άλλοι ιδέα, άλλοι έμπνευση και άλλοι διαίσθηση. 

Αυτοί που γνωρίζουν λένε ότι δεν μπορεί να γεννηθεί οτιδήποτε στον κόσμο της ύλης αν δεν σχηματιστεί πρώτα στον πνευματικό κόσμο. Όταν ολοκληρωθεί ο σχηματισμός του στον αόρατο κόσμο τότε κάποιοι άνθρωποι του ορατού, γήινου κόσμου το διαισθάνονται ή το ονειρεύονται ή το συλλαμβάνουν σαν ιδέα ή σαν έμπνευση και το κάνουν πράξη και δημιουργία στον υλικό κόσμο. Για να συμβεί όμως αυτό χρειάζεται κάποιες φορές το μυαλό να είναι σιωπηλό. Να αδειάσει από σκέψεις για να γεμίσει από γαλήνη και δημιουργική ενέργεια 

Τα πλάσματα του Ουράνιου κόσμου εργάζονται καθημερινά για την δική μας υποστήριξη και βοήθεια. Ξέρουν ότι εμείς οι άνθρωποι έχουμε αναλάβει το δύσκολο έργο της ένωσης των δυο κόσμων. Γι’ αυτό μας βοηθάνε και μας υποστηρίζουν όποτε το χρειαζόμαστε και το ζητάμε. Η Γη είναι ο πλανήτης της ελεύθερης βούλησης. Αν κάποιος από μας δεν θέλει βοήθεια δεν θα την εισπράξει. Όμως όλα τα πνευματικά όντα αγκαλιάζουν με αγάπη και αποδοχή την κάθε μας επιλογή. 

Ξέρουν ότι κάτι σαν ένα πέπλο, έχει σκεπάσει τον υλικό κόσμο και εμποδίζει εμάς τους ανθρώπους να έχουμε ξεκάθαρη την γνώση του αοράτου κόσμου. Γι’ αυτό και είναι πάντα έτοιμα να μας βοηθήσουν και να μας στηρίξουν, όταν καταφέρνουμε, τραβώντας λίγο το πέπλο να έρθουμε σε επαφή μαζί τους και να πάρουμε μια γεύση από τον δικό τους κόσμο. Και όταν έρθει η ώρα της μετάβασης μας από τον ένα κόσμο στον άλλον, μας γεμίζουν αγάπη και φως, για να κάνουν πιο εύκολη την μετακίνηση μας και την αλλαγή στη δομή μας. 

Μεγάλη δυσκολία έχουν εκείνα, όταν για κάποιους λόγους αποφασίζουν να έρθουν στο δικό μας κόσμο και να μεταμορφωθούν από φωτεινές οντότητες σε γήινα πλάσματα. Το πέπλο χωρίς διάκριση πέφτει πάνω τους και αφού τα σκεπάσει τα οδηγεί σιγά, σιγά στη λήθη. Τα πρώτα χρόνια της γήινης ζωής τους κρατάνε για λίγο τις μνήμες του πνευματικού κόσμου γι’ αυτό, και την περισσότερη ώρα είναι σιωπηλά. Τότε αισθάνονται τελείως διαφορετικά το κόσμο στον οποίο ήρθαν.

Όμως στον ερχομό τους εμείς οι άνθρωποι δεν λειτουργούμε υποστηρικτικά προς αυτά αλλά βοηθάμε το «πέπλο» να τα οδηγήσει γρηγορότερα στη λήθη. Και ενώ εκείνα σαν πνευματικά όντα σέβονται την ελευθερία μας εμείς αντίθετα κατασκευάζουμε και προσδιορίζουμε το μυαλό και τη σκέψη τους. Ευτυχώς κάποιες ξεχωριστές υπάρξεις καταφέρνουν να βγάλουν το πέπλο ενώ βρίσκονται ακόμα στη Γη και αναλαμβάνουν το δύσκολο έργο να προσπαθήσουν, να μας ανοίξουν το δρόμο προς την ελευθερία και την ολοκλήρωση.

Αυτές οι υπάρξεις έρχονται για να μας θυμίσουν ότι ο χώρος από τον οποίο προερχόμαστε και ο χώρος στον οποίο θα καταλήξουμε είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα. Η αγκαλιά του Μεγάλου Κενού. Και ότι τίποτε μέσα σε αυτήν την αγκαλιά δεν είναι διαχωρισμένο αλλά τα πάντα είναι ενωμένα. Τα πάντα είναι ένα. 

Το πέρασμα μας μέσα από τον ορατό κόσμο και ο τρόπος που θα ζήσει ο καθένας τη ζωή του, είναι το μέσον για να φύγει το πέπλο και να μην νιώθουμε πια το διαχωρισμό των δυο κόσμων.

Αυτό να το θυμάστε αγαπημένα μου πλάσματα είπε η γιαγιά, ακόμα και τότε που θα έχω επιλέξει να κάνω τη μετάβαση. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε το πως δημιουργήθηκε ο κόσμος αλλά είναι εξίσου σημαντικό να νιώθετε το πώς είναι ο κόσμος πραγματικά και να επιτρέψετε στην αλήθεια της καρδιάς σας να απομακρύνει το πέπλο.

Η καρδιά σας είναι η πραγματική εξερευνήτρια των μυστηρίων. Είναι αυτή που λαχταρά την περιπέτεια και θέλει να γνωρίσει ότι δεν έχει χαρτογραφηθεί. Και είναι αυτή που θα μπορέσει να σας δώσει απαντήσεις, στην πορεία της ζωής σας, σε όλα τα ερωτήματα σας. Γιατί βρίσκεται σε απόλυτη σύνδεση με τους δυο κόσμους και έχει χαραγμένη στη μνήμη της τη φύση του Μεγάλου Κενού που είναι και η δική σας φύση. Όταν μάθετε να εμπιστεύεστε τότε ένας υπέροχος κόσμος θα σας αποκαλυφθεί.»

Και η γιαγιά χαμογελώντας τρυφερά στα εγγόνια της και ξεχειλίζοντας από αγάπη τους είπε: 

«Και τώρα ξαπλώστε μαλακά γύρω από τη φωτιά, εδώ δίπλα μου, κλείστε τα ματάκια σας και αφήστε τη φύση, τη νύχτα και το όνειρο να σας μυήσουν στα μυστικά του Σύμπαντος…»

Despoina Palamari 

Αναδημοσίευση από :  http://pulseoflove.blogspot.gr

 Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος - Μυσταγωγία-Μυθαγωγία

Ο πρίγκιπας Βάτραχος.

Μια πριγκίπισσα έχει χάσει τη χρυσή της μπάλα σ' ένα πηγάδι. Ένας βάτραχος προσφέρεται να της το φέρει με την προϋπόθεση να γίνει σύντροφός της. Αυτή δέχεται αλλά μόλις πάρει τη μπάλα το σκάει. Ο βάτραχος απαιτεί απ' τον βασιλιά πατέρα της να εκπληρώσει η πριγκίπισσα την υπόσχεσή της. 

Όταν του επιτρέψει να φάει από το πιάτο της και να κοιμηθεί στο κρεβάτι της, αυτός μεταμορφώνεται σ' έναν όμορφο πρίγκιπα και λύνονται τα μάγια της κακιάς μάγισσας.'

Η χρυσή μπάλα της αρχαίας σοφίας χάθηκε. Ο βάτραχος εκδηλώνει την αρχή της μεταμόρφωσης. Η ψυχή, με την μορφή της πριγκήπισσας, δεν αναγνωρίζει την αληθινή ταυτότητα του βάτραχου, που είναι στην πραγματικότητα ο «μαγεμένος» ανώτερος εαυτός. Η ψυχή πρέπει να ξυπνήσει με αυτή την συνειδητοποίηση, γι' αυτό και οι δοκιμασίες να μοιραστεί το πιάτο και το κρεβάτι της, μαζί του. Η πριγκήπισσα προσπαθεί να τον αποφύγει αλλά ο βασιλιάς, που ξέρει, επιμένει. Τα μάγια λύνονται. Η ψυχή συνειδητοποιεί τον ανώτερό της εαυτό και οι πόρτες του πνευματικού κόσμου ανοίγονται.

Το τι κάνει ο βασιλιάς είναι σημαντικό για τον καθένα. Το στέμμα του αναπαριστά το φωτοστέφανο, δηλαδή την εξοικείωσή του με τον πνευματικό κόσμο. Είναι αυτός που έχει την γνώση «πνεύμα» και που ξέρει να αυτοκυριαρχείται. Ο γέρος βασιλιάς είναι αυτός που κατέχει αρχαίες υπεραισθητές δυνάμεις. Ο νέος βασιλιάς εισάγει μια καινούργια εποχή. 

Ο θάνατος ενός βασιλιά σημαδεύει το τέλος μιας ιστορικής περιόδου. Το να γίνει κάποιος βασιλιάς σημαίνει ότι βρήκε τον εσωτερικό του εαυτό ή πως αποκτά ανώτερη γνώση...

Αναδημοσίευση από εδώ

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος

Η πούλια και ο Αυγερινός αποσυμβολισμός - ψυχολογική προσέγγιση

Το ουράνιο στερέωμα είναι από μόνο του το πιο μαγικό παραμύθι τούτου του κόσμου!

Όλοι ,μικροί μεγάλοι ας πατάμε στη γη ,διψάμε για ουρανό [1]  και συχνά καταφεύγουμε στην παραμυθία του! Ποιος γονέας  δεν έχει υψώσει το βλέμμα , το χέρι του προς τον ουρανό  για να κοινωνήσει στο παιδί του τη μαγεία των άστρων! Γήινοι γεννήτορες παίρνουμε τη σειρά μας σε αυτή την αέναη  «διαδοχή των χεριών», δείχνοντας στα παιδιά μας τα άστρα! Στη θέα των άστρων, τα στρέφουμε στην δυνητικότητα της φωτεινής δικής τους πορείας, ως αυθύπαρκτα κι αυτόνομα όντα! 

Η Αφροδίτη αρχίζει αυτή την εποχή μετά τη δύση του ηλίου, την πορεία  της στο βραδινό ουρανό, ως «Αποσπερίτης» . Είναι το λαμπρότερο αντικείμενο στον ουρανό αμέσως μετά τη Σελήνη. Η  ουράνια αυτή πορεία της θα διαρκέσει μέχρι το καλοκαίρι.

Ο Αυγερινός είναι το δημώδες όνομα του ίδιου πλανήτη της Αφροδίτης, όταν αυτή εμφανίζεται στον ουρανό κατά την αυγή. Η Πούλια,  αστρικό σμήνος έχει σταθερή θέση στην ουράνια σφαίρα και επομένως είναι ορατή σε συγκεκριμένες εποχές του χρόνου.

Αντίθετα, ο Αυγερινός και ο Αποσπερίτης(το ίδιο άστρο) είναι πλανήτης που κινείται συνεχώς στον ουρανό σε σχέση με τα αστέρια του ουράνιου θόλου. Η συνύπαρξη της Πούλιας και του Αυγερινού στην ίδια περιοχή του ουρανού  αν και δεν είναι συχνό φαινόμενο έχει αποτελέσει το κύριο θέμα δημοτικών τραγουδιών και λαϊκών παραμυθιών. 

Το κλασικό παραδοσιακό παραμύθι η Πούλια και ο Αυγερινός [2]   απαντάται σε πολλές παραλλαγές σε πολλά μέρη του κόσμου. Η πλοκή του καταδεικνύει τη σοφία της συναισθηματικής ευφυΐας των ανθρώπων  που μέσα από το συμβολικό λόγο έφταναν στον πυρήνα της σιωπής, ακουμπώντας και διαχειριζόμενοι αλήθειες που δεν ήταν ο καιρός τους να ειπωθούν. Οι άνθρωποι παλιά ,παρότι δεν είχαν τη γνώση της επιστήμης διέθεταν τη σοφία να αναγνωρίζουν πως υπάρχουν βαθιές ασυνείδητες ψυχικές συγκρούσεις  στον κάθε άνθρωπο που είναι αδύνατο να εκφραστούν ανοιχτά χωρίς να κινδυνεύει το άτομο να καταποντιστεί κάτω από το βάρος της αποκάλυψης τους. Τα μαγικά λαϊκά παραμύθια ήταν ένας τόπος όπου μπορούσαν με ασφάλεια να επεξεργαστούν τέτοιες ασυνείδητες συγκρούσεις που προκαλούσαν φόβο. Και τα άστρα υπήρξαν σηματωροί τέτοιων παραμυθιακών επεξεργασιών. 

Η Πούλια κι ο Αυγερινός όπως και πολλά άλλα τέτοια παραμύθια διεισδύουν με χειρουργική ακρίβεια στην σκοτεινή περιοχή του ασυνείδητου. Φωτίζουν βήμα προς βήμα τα μονοπάτια που οδηγούν τον άνθρωπο στην αυτονομία. Όπου θα έχει το θάρρος να είναι ο  κύριος του εαυτού  του! Βασιλιάς ή Βασίλισσα, έξω από κάθε ιεραρχία. Στο παραμύθι αυτό,  γίνεται άστρο φωτεινό που λάμπει στο στερέωμα! 

Το παραμύθι επεξεργάζεται το  πως αυτή η λάμψη, αφορά εντέλει, ένα υπέρτατο ιδανικό για το οποίο όμως είναι ανάγκη οι άνθρωποι να έχουν το θάρρος να αγωνίζονται συμφιλιωμένοι  με τον φόβο  μπρος στην ελευθερία τους «αυτόν τον σκοτεινό ιππότη που δεν είναι τόσο τρομαχτικός όσο νομίζουμε αφού είναι κάτι με το οποίο έχουμε γαλουχηθεί όπως μ΄ έναν οικείο πρόσωπο έναν πιστό φίλο από τα παιδικά μας χρόνια» [3]

 Όλοι οι ήρωες στα παραμύθια και τις μυθικές ιστορίες διακρίνονται για τη θέση που παίρνουν απέναντι στον φόβο. Τον βλέπουν ως δυνατότητα και όχι ως κανόνα.

«Ήταν κάποτε ένας κυνηγός που ζούσε με τη γυναίκα του και έκαναν ένα όμορφο κοριτσάκι που το ονόμασαν Πούλια. Μετά από λίγο καιρό η μητέρα πέθανε και ο κυνηγός ξαναπαντρεύτηκε και έκανε ακόμη ένα παιδί με μια άλλη γυναίκα που το ονομάσανε Αυγερινό. Η μητριά όμως ζήλευε την Πούλια και ήθελε να την πουλήσει σαν σκλάβα. Ο Αυγερινός, όταν το άκουσε αυτό, πήγε στην Πούλια και της το είπε και αυτή αποφάσισε να ρωτήσει μια γριά γειτόνισσα. Εκείνη τη συμβούλεψε να φύγει μακριά της. Την ώρα λοιπόν που θα τη χτένιζε η μητριά για να τη πάει στο παζάρι, ο Αυγερινός θα άρπαζε την κορδέλα και θα έτρεχε μακριά, αυτή θα τον ακολουθούσε για να ξεφύγουν. 

Η γριά τους είπε ότι η μητριά θα τρέξει να τους φτάσει και τότε θα ρίξετε ένα μαχαίρι και θα γίνει κάμπος. Αλλά η μητριά θα τον περάσει και τότε θα ρίξετε αυτό το χτένι και θα γίνει λόγγος με αγκάθια, αλλά και αυτόν θα τον περάσει. Τέλος θα ρίξετε αυτό το αλάτι και θα σχηματιστεί μια λίμνη που δε θα μπορεί να περάσει. Αφού τους είπε αυτά τα λόγια, τους δίνει τα αντικείμενα και τα παιδιά φεύγουν. Το σχέδιο μπαίνει σε εφαρμογή και αρχίζει το χτένισμα και η διαφυγή των δυο παιδιών ώσπου φτάνουν στη λίμνη που δεν μπορούσε να περάσει η μητριά. Τότε αυτή καταράστηκε τον Αυγερινό λέγοντάς του να διψά συνέχεια και από όποιου ζώου την πατημασιά πιει νερό, να γίνει και ο ίδιος το ζώο αυτό. 

Στη διαδρομή ο Αυγερινός δίψασε και ήθελε να πιει από μια πατημασιά λύκου. Η Πούλια τον απέτρεψε λέγοντας ότι θα μεταμορφωθεί σε λύκο και θα τη φάει. Στη συνέχεια συνάντησαν μια πατημασιά αρνιού αλλά η Πούλια δεν μπόρεσε να τον αποτρέψει, ήπιε και μεταμορφώθηκε σε αρνί. Περπατώντας έφτασαν σε ένα πηγάδι όπου ήπιαν νερό. Τότε η Πούλια είδε ένα κυπαρίσσι και ευχήθηκε να ήταν εκεί ψηλά, πράγμα που έγινε. Όμως σε λίγη ώρα εμφανίστηκαν στρατιώτες με άλογα και της ζήτησαν να κατέβει για να μην τρομάζει τα άλογά τους και εκείνη δεν το έκανε.

Οι στρατιώτες πήγαν στο βασιλόπουλο και του το ανακοίνωσαν και προσπάθησε και εκείνος να την κατεβάσει από το κυπαρίσσι αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Τότε άρχιζαν να κόβουν το δέντρο αλλά το αρνάκι έγλυφε τον κορμό και γινόταν διπλός σε πάχος. Το βασιλόπουλο πήγε να ζητήσει τη βοήθεια μιας γριάς που χρησιμοποιώντας ένα κόσκινο και ένα σκαφίδι κοσκίνιζε ανάποδα κάτω από το δέντρο. Έτσι κατάφερε να ξεγελάσει την Πούλια ώστε να κατέβει από το δέντρο και να της δείξει τάχα πώς κοσκινίζουν. Το βασιλόπουλο την άρπαξε και ίσα που πρόλαβε να πάρει το αρνάκι μαζί της στο παλάτι όπου και παντρεύτηκε το βασιλόπουλο. Ζούσαν αγαπημένοι αλλά η πεθερά της δεν τη συμπαθούσε ώσπου μια μέρα την πήγε σ’ ένα πηγάδι όπου και την έριξε. Το αρνάκι το ένιωσε και προσπάθησε να ενημερώσει το βασιλόπουλο που την έψαχνε αλλά και εκείνο κινδύνευε με σφάξιμο. Πετάχτηκε από το πηγάδι αλλά δεν πρόλαβε να το σώσει αφού το είχαν σφάξει και το έτρωγαν. 

Η Πούλια μάζεψε τα κόκαλά του, τα έβαλε σε μια στάμνα και τα έθαψε στον κήπο όπου φύτρωσε μια πορτοκαλιά με ένα χρυσό πορτοκάλι στην κορφή. Η πεθερά ήθελε να το κόψει αλλά τα κλαδιά, της έβγαλαν τα μάτια και τότε η Πούλια πήγε να το κατεβάσει αυτή και το πορτοκάλι της είπε να το πιάσει σφιχτά και έτσι πετάχτηκε στον ουρανό και έγινε αστέρι με τον Αυγερινό. Μαζί , λάμπουν στο στερέωμα» .

Το παραμύθι αυτό αν και ακούγεται τρομακτικό ιδιαίτερα στους ενήλικες που έχουν αποκοπεί από τη φαντασίωση των παραμυθιών που ζουν τα παιδιά, είναι ένα λυτρωτικό παραμύθι. Όπως όλα τα παραμύθια του είδους του. Είναι μια γέφυρα που ενώνει προς χάρη του παιδιού το τεράστιο χάσμα μεταξύ των εσωτερικών του εμπειριών και του πραγματικού κόσμου. Το βοηθάει να ενσωματώσει στη λογική τάξη των πραγμάτων το παράλογο του ασυνειδήτου του. Η φαντασίωση της κακιάς μητριάς αν τη δούμε με τον τρόπο που το παιδί βιώνει τις εμπειρίες του ,είναι στ΄ αλήθεια πιο τρομερή από τη ξαφνική μεταμόρφωση της μαμάς του όταν το μαλώνει; Το παιδί λόγω αυτής της φαντασιακής διχοτόμησης,- η μαμά που  τον πρώτο χρόνο της ζωής του ανταποκρινόταν σε κάθε επιθυμία του και η μαμά που αυστηρά το νουθετεί -μπορεί να διατηρήσει μέσα του αλώβητη την εικόνα της καλής μαμάς του. 

Αυτή η φαντασίωση της κακής μητριάς, του επιτρέπει επίσης όχι μόνο να διατηρεί  μέσα του την εικόνα μιας μητέρας που είναι πάντα δοτική, αλλά επίσης του επιτρέπει να θυμώσει εναντίον της κακής μητριάς, χωρίς να νοιώθει ενοχές. Έτσι το παραμύθι υποδεικνύει στο παιδί πως μπορεί να χειριστεί τα αντιφατικά του συναισθήματα τα οποία αλλιώς θα το συνέθλιβαν σ΄ αυτό το στάδιο που μόλις αρχίζει να αναπτύσσεται η ικανότητα του να ενσωματώνει αντιφατικά συναισθήματα. Όταν βιώνει τη συναισθηματική ανάγκη να το κάνει , το παιδί όχι μόνο διχοτομεί το γονιό σε δυο πρόσωπα αλλά επίσης και τον εαυτό του σε δυο διαφορετικούς  ανθρώπους.

 Η Πούλια και ο Αυγερινός! Τα δυο αδέλφια έχουν σχεδόν πάντα στα παραμύθια αυτή τη συμβολική υπόσταση .

Ο Ψυχαναλυτής Μπρούνο Μπετελχαιμ στο βιβλίο του «Η γοητεία των παραμυθιών αναφέρει μεταξύ άλλων: «Γνώρισα μικρά παιδιά που μένουν με επιτυχία στεγνά στη διάρκεια της ημέρας, αλλά που βρέχονται στο κρεβάτι τους τη νύχτα, και ξυπνώντας μαζεύονται με αποστροφή σε μια γωνιά και λένε με πεποίθηση: «Κάποιος έβρεξε το κρεβάτι μου». Το παιδί δεν το κάνει αυτό όπως νομίζουν οι γονείς για να ρίξει το σφάλμα σε κάποιον άλλο, παρόλο που γνωρίζει ότι το ίδιο κατούρησε το κρεβάτι. Αυτός ο «κάποιος» που το έκανε, είναι εκείνο το μέρος του εαυτού του από το οποίο τώρα έχει αποχωριστεί. 

Αυτή η πλευρά της προσωπικότητας του έχει γίνει στην πραγματικότητα ένας  ξένος. Το να επιμείνει κανείς να αναγνωρίσει το παιδί ότι ήταν αυτό που έβρεξε το κρεβάτι, είναι σαν να προσπαθεί να επιβάλει πρόωρα την έννοια της ακεραιότητας της ανθρώπινης προσωπικότητας, και μια τέτοια επιμονή στην πραγματικότητα καθυστερεί την ανάπτυξη αυτής της έννοιας. Για να αναπτύξει καλή αίσθηση του εαυτού του, το παιδί χρειάζεται για ένα διάστημα να την περιορίσει μονάχα σε ότι πλήρως επιδοκιμάζει και επιθυμεί το ίδιο. 

Αφού αποκτήσει έτσι έναν εαυτό για τον οποίο είναι υπερήφανο, χωρίς αμφιθυμία, μπορεί σιγά – σιγά να αποδέχεται και την ιδέα ότι έχει αμφισβητούμενες πλευρές. Όπως ο γονιός στο παραμύθι χωρίζεται σε δυο πρόσωπα που αντιπροσωπεύουν τα αντιτιθέμενα αισθήματα αγάπης και φόβου(απόρριψης) έτσι και το παιδί εξωτερικεύει και προβάλλει σε «κάποιον»  όλα τα κακά πράγματα που είναι πολύ τρομακτικά για να τα αναγνωρίσει ως μέρος του εαυτού του».

Τα δυο αδέλφια στα παραμύθια αντιπροσωπεύουν τις φαινομενικά ασυμβίβαστες πλευρές της ανθρώπινης προσωπικότητας. Το φως η αδελφή και τη σκιά μας ο αδελφός. Το ένα δεν μπορεί να λειτουργήσει δημιουργικά χωρίς το άλλο. Η απόλυτη ολοκλήρωση βρίσκεται στην πλήρη ενσωμάτωση των δυο αντιθέτων τάσεων. Τότε μόνο μπορούμε να λάμψουμε στο στερέωμα της ζωής μας. Όταν αναγνωρίσουμε αποδεχτούμε και διοχετεύσουμε δημιουργικά το φως στη σκιά μας.

Έτσι η αδελφή, η Πούλια αντιπροσωπεύει τις ανώτερες ψυχικές λειτουργίες (το Εγώ και το Υπερεγώ), ας θυμηθούμε πως προειδοποιεί τον αδελφό, τον Αυγερινό που κυριαρχούμενος από το Εκείνο, είναι έτοιμος να παρασυρθεί από την επιθυμία του για άμεση ικανοποίηση της ανάγκης του- της δίψας - όποιο κι αν είναι το τίμημα. Τον αποτρέπει λέγοντας του ότι αν πιεί θα γίνει λύκος. Τον πείθει να αντισταθεί στην απαίτηση για άμεση ικανοποίηση – θυμηθείτε την απαίτηση των παιδιών: «Τώρα το θέλω..» . Ο αδελφός πίνει τελικά από την πατημασιά του αρνιού και γίνεται κι ο ίδιος αρνί μαθαίνοντας να καθυστερεί την ικανοποίηση των αναγκών του για χάρη της συνύπαρξης. Δεν ακολουθεί άκριτα τα κελεύσματα της ζωώδους φύσης μας αλλά μαθαίνει να περιορίζει την έκφραση των φυσικών επιθυμιών για χάρη της ανθρώπινης υπόστασης μας. Στο τέλος γίνεται ένα χρυσό πορτοκάλι .

Εδώ όπως και σε πολλά παραμύθια όταν κανείς διώχνεται από το σπίτι του σημαίνει ότι ξεκινά το δρόμο του για να γίνει ο εαυτός του.  Οι κίνδυνοι που συναντούν στο ταξίδι τους αναπαριστούν τους ψυχολογικούς κίνδυνους σε αυτή τη διαδικασία της αυτονόμησης. Αλλά η ανεξαρτησία, αυτό το «Μόνος μου» που επαναλαμβάνει το παιδί δεν κατακτούνται δίχως πόνο. Συνδέονται με φόβος και ανασφάλειες. Τα αναπτυξιακά άγχη- το  άγχος του αποχωρισμού και της απώλειας της αγάπης είναι παρόντα σε αυτό το παραμύθι. Μα η μεγάλη του νίκη κατά του φόβου δεν είναι μόνο ότι τελικά ολοκληρωμένο λάμπει στο στερέωμα. Η παρηγοριά του παραμυθιού έναντι του φόβου του παιδιού είναι σύμφωνα πάλι με τον Μπετελχαιμ η διαβεβαίωση πως οι γονείς το αγαπούν παρόλα τα όποια αρνητικά συναισθήματα του, παρά την τάση του για αυτονομία, το απαλλάσσουν από το βάρος της αγάπης τους και το καμαρώνουν να αστραποβολά ακόμα και μακριά τους. 

Σημειώνει με τα δικά του λόγια: «Όμως όταν οι γονείς του λένε την ιστορία, το παιδί μπορεί να είναι σίγουρο ότι εγκρίνουν το γεγονός πως εκδικείται στις φαντασιώσεις σου για την απειλή που συνεπάγεται γι΄ αυτό η κυριαρχία των ενηλίκων».

Να πως το μαγικό παραμύθι πραγματεύεται το άγνωστο, το ανείπωτο! Αυτό που προκαλεί τρόμο στο παιδί. Διεισδύει στον πυρήνα μιας μεγάλης σιωπής. Αγγίζει φόβους , δυσκολίες, γόρδιους δεσμούς που το παιδί άοπλο χωρίς το μύθο, πονάει να αγγίξει. Γι αυτό και το παραμύθι ,τους προβάλλει με τη γλώσσα του ονείρου, τη γλώσσα του συμβολικού.

 Και ναι! Ο ουρανός  θα μπορούσε να είναι  το βασίλειο αυτού του χώρου του συμβολικού που ο παιδοψυχαναλυτής Winnicott D. τον ονομάζει «μεταβατικό χώρο». Μια περιοχή ανάμεσα στο πραγματικό και το φαντασιακό, ανάμεσα σε αυτό που το παιδί αντιλαμβάνεται σαν «εγώ» και στον έξω απ΄ αυτό κόσμο. Μια πειραματική περιοχή η οποία δίνει την ελευθερία στο παιδί να ενώσει στην εσωτερική του φαντασίωση με τον εξωτερικό έλεγχο της πραγματικότητας. Ένας τόπος ελευθερίας και αυτοδιαχείρησης των ασυνείδητων συγκρούσεων του. Φτάνει να του δώσουμε την ελευθερία να το κάνει! Να στρέψουμε το βλέμμα του προς την παραμυθία των άστρων! 

«Ας μην το κρύβουμε./ Διψάμε για ουρανό!»[4]

Ειρήνη Κοκκορού

Παραπομπές

1. Αναφορά στο ποίημα Το ψωμί του Μίλτου Σαχτούρη.
2. Αγγελοπούλου, Α.,& Μπρούσκου , Α., (1999). Επεξεργασία Παραμυθιακών Τύπων και Παραλλαγών ΑΤ 300-499- Τεύχος Β, Εκδόσεις Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών Ε.Ι.Ε.
3. Riemann, Fr.,(1994).Τετραλογία του φόβου, Παντελής Παπαδόπουλος, σελ.276
4. Μίλτος Σαχτούρης, Το ψωμί.

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος

Ο μαγικός κόσμος των παραμυθιών

Υπό την ακριβή έννοιά του το παραμύθι είναι μια σύντομη ή λαϊκή ιστορία που ενσωματώνει το έθος, το οποίο μπορεί να εκφραστεί ρητά στο τέλος του ως αξιωματική αρχή. Συγγενές του μύθου, αλλά διαφοροποιημένο εννοιολογικά το παραμύθι είναι εξαρχής μια επινόηση, μια μυθιστοριογραφία, μια φαντασιακή αφήγηση που χρησιμοποιεί μεταφορικά κάποιο ζώο ως κεντρικό χαρακτήρα του ή εισάγει στερεότυπους χαρακτήρες, όπως ο κατεργάρης. 

Πολύ συχνά γίνεται ανατρεπτική αλληγορία ενάντια στον φεουδαρχισμό ή την εκάστοτε άρχουσα τάξη, ή μια σύγκρουση του ανθρώπινου με το αόρατο βασίλειο. 

Προσωποποιεί και εξατομικεύει διαφορετικά στοιχεία πέρα από τη λογική του χώρου και του χρόνου και επεκτείνεται αδιάκριτα από τον οργανικό στον ανόργανο κόσμο, από τον άνθρωπο και τα ζώα στα δέντρα, τα λουλούδια, τις πέτρες, τα ρεύματα και τους ανέμους.

Γενικά, στα παραμύθια η μεταβολή μίας αρνητικής κατάστασης αποτελεί σκοπό των πρωταγωνιστών με τελικό στόχο ένα ευτυχές τέλος. Θα μπορούσαν όμως πολλά από τα παραμύθια των παιδικών μας χρόνων να είχαν διαφορετικό τέλος;

Το 1881, όταν πρωτοδημοσιεύτηκε το παραμύθι του Πινόκιο, ο πρωταγωνιστής θανατώνεται δι’ απαγχονισμού για τις φοβερές αταξίες του. Οι ετεροθαλείς αδελφές της Σταχτοπούτας, στην αρχική έκδοση του κλασικού παραμυθιού τωναδελφών Γκριμ, κόβουν τα δάχτυλα τους για να χωρέσει το πόδι τους στο γυάλινο γοβάκι. Ανατριχιαστικές λεπτομέρειες, έτσι; Είναι λιγότερο ανατριχιαστικές από το παραμύθι με τη μαμά κατσίκα, που ανοίγει διάπλατα την κοιλιά του κοιμισμένου λύκου;

Λίγο πιο ανάλαφρα, οι Magic De Spell στο τραγούδι τους «Η παγίδα» θέλουν ο Τομ να πιάσει τον Τζέρι, ο Δρακουμέλ να βρει το στρουμφοχωριό, ο λύκος να φάει τα γουρουνάκια και η Κοκκινοσκουφίτσα να ερωτευτεί τον κακό λύκο. Να προσθέσουμε ότι ίσως θα έπρεπε και το Κογιότ να γίνει φυτοφάγο, ενώ ο Τζακ αντί για φασόλια τώρα βάζει πατάτες;

Ο Blaise Pascal, Γάλλος στοχαστής του 17ου αιώνα, είχε πει ότι η ιστορία της ανθρωπότητας θα ήταν διαφορετική αν η μύτη της Κλεοπάτρας είχε διαφορετικό σχήμα. Ισχύει το ίδιο και για τα παραμύθια?

Τα παραμύθια μεταφέρουν τα παιδιά σε κόσμους μαγικούς. Κάποια στιγμή, όμως, μπαίνει το στοιχείο της ηθικής κατεύθυνσης των παραμυθιών. Τα παραμύθια βελτιώνουν την αντίληψη μικρών και μεγάλων, τρέφουν τη μνήμη και την κρίση, διεγείρουν τη φαντασία και το συναίσθημα, κάνουν τη γνώση πιο κατανοητή και καλλιεργούν την ικανότητα να φύγουμε από το εγώ και να μπούμε στη θέση κάποιου άλλου.

Ας μη γινόμαστε λοιπόν αρτηριοσκληρωτικοί επειδή ο λύκος, αν και πεινασμένος, είναι κακός. Ίσως, η μητριά της Χιονάτηςνα μην ήταν κακιά, αλλά τότε και η μητέρα της δεν έπρεπε να πεθάνει. Και, επιτέλους, ο Τζίτζικας και ο Μέρμηγκαςσυγκατοικούν όλο τον χειμώνα;

 

Σε ένα ποίημα του, ο Γ. Δροσίνης (1859-1951) έλεγε:  «σαν το σιτάρι σπέρνεται στον κόσμο η αλήθεια κι απ’ τον καθάριο σπόρο της φυτρώνουν παραμύθια. Καλότυχος όποιος μπορεί τα στάχυα να θερίσει και το σιτάρι απ’ τ’ άχυρο καλά να ξεχωρίσει. Για το μικρό τον κόπο του μεγάλο κέρδος μένει, όλη η αλήθεια που θα βρει στα ψέματα κρυμμένη».

Τα παραμύθια δεν λένε την αλήθεια, δεν λένε όμως και ψέματα. Από την εποχή μας τα ψέματα περισσεύουν. Τα παραμύθια όμως λείπουν....

Αναδημοσίευση από εδώ 

Eπιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος

Η θεική κουκουβάγια Πουέο (παραμύθι από την Χαβάη)

      Κάποτε στο νησί Οάχου της Χαβάης, ένας πεινασμένος άντρας που τον έλεγαν Καπόι, σκαρφάλωσε σε ένα δέντρο, στη φωλιά μιας κουκουβάγιας και πήρε μερικά αυγά. Καθώς τα τύλιγε μέσα σε φύλλα και ετοιμαζόταν να τα μαγειρέψει στη φωτιά, μια κουκουβάγια τον πλησίασε και κάθησε σ' ένα δέντρο παραδίπλα.

     "Σε παρακαλώ, μην καταστρέψεις τα αυγά μου, Καπόι", έσκουξε η κουκουβάγια.

     Το στομάχι του νεαρού, γουργούριζε από την πείνα. Γιατί να τα επιστρέψει, αφού τα είχε βρει αφύλαχτα?

     "Είναι δικά μου τώρα", αποκρίθηκε.

     "Σε ικετεύω Καπόι, μην σκοτώσεις τα παιδιά μου", είπε η κουκουβάγια φτερουγίζοντας.

     Ο Καπόι ντράπηκε για τον εγωισμό του. Ξαφνικά, δεν ένοιωθε πια τόσο πεινασμένος. Πως μπορούσε να φάει τα αυγά, με την κουκουβάγια να τον παρακολουθεί?

     "Έλα, λοιπόν, να τα πάρεις. Δεν μπορώ να περνάω εγώ καλά σε βάρος κάποιου άλλου", είπε.

     Η κουκουβάγια κάθησε στον ώμο του και ψιθύρισε, "Σ' ευχαριστώ, Καπόι. Το όνομά μου είναι Πουέο και είμαι ένας θεός, που εσείς οι θνητοί δεν γνωρίζετε ακόμη. Χτίσε μου ένα βωμό και εγώ θα σας προστατεύω απ' όλα τα κακά".

     Ένας θεός που υπόσχεται να προστατεύει τους ανθρώπους από το κακό! Ο Καπόι πήρε πέτρες και ξύλα και έφτιαξε ένα μικρό βωμό. Ύστερα, έκανε θυσία στο θεό - κουκουβάγια. Ο καπνός από το βωμό  υψώθηκε στον ουρανό, ευχαριστώντας τον Πουέο για την προστασία του. Η κουκουβάγια πέταξε μακριά, σκούζοντας απαλά και ο Καπόι ήξερε πως είχε κάνει το σωστό. Κάποιος όμως πρόσεξε τον καπνό στον ουρανό - κάποιος πολύ ισχυρός. Ήταν ο βασιλιάς του Ουάχου, ο Κακουχιουέουα.

     "Τολμάει κάποιος να κάνει θυσία χωρίς την άδειά μου?" ρώτησε κακόκεφα. "Δεν ξέρουν οι άνθρωποι ότι μόνο ο βασιλιάς μπορεί να προσφέρει θυσίες?"

     Οι φρουροί του πήγαν να δουν τι συνέβαινε. "Ένας νεαρός προσεύχεται σε κάποιον νέο θεό, την κουκουβάγια Πουέο", ανέφεραν στο βασιλιά.

     "Δεν πιστεύω πως υπάρχει τέτοιος θεός", είπε εκείνος. "Φέρτε μου αυτόν τον άντρα. Πρέπει να δικαστεί για υποκρισία και παράβαση των διαταγών μου".

     Ένα τεράστιο πλήθος συγκεντρώθηκε στη δίκη του Καπόι.

     "Σε πιάσαμε να λατρεύεις ένα θεό που εμείς δεν αναγνωρίζουμε", δήλωσε ο βασιλιάς. "Η θυσία σου, μπορεί να κάνει τη μεγάλη θεά του ηφαιστείου να θυμώσει. Μπορεί να ρίξει στα κεφάλια μας πύρινη βροχή ή ακόμη να βυθίσει το νησί μας. Γι αυτό, Καπόι, σε εξορίζω. Οι φρουροί μου θα σε μεταφέρουν δεμένο σ' ένα έρημο νησί, μακριά απο το σπίτι σου, απ' όπου δε θα επιστρέψεις ποτέ".

     Ένα έρημο νησί μακριά από το σπίτι του! Θα ήταν μια υπαίθρια φυλακή, χωρίς κανέναν για να μοιραστεί τη μουσική ή την τροφή, κανέναν για να μιλήσει, καμιά οικογένεια για να επισκεφτεί. "Ω Πουέο", ψιθύρισε ο Καπόι. "Χάρισα τη ζωή στα παιδιά σου. Σώσε με κι εσύ από μια μοίρα που είναι χειρότερη και από θάνατο!"

    Αμέσως, ο ουρανός σκοτείνιασε. Ο Καπόι και ο βασιλιάς κοίταξαν ψηλά και είδαν χιλιάδες κουκουβάγιες να ορμούν προς το μέρος τους - ένα θέαμα πολύ παράξενο, αφού οι κουκουβάγιες συνήθως κυκλοφορούν μόνο τη νύχτα, κάτω από το μανδύα του σκοταδιού. Ο αρχηγός των φρουρών σφύριξε μ' ένα μεγάλο κοχύλι και οι υπόλοιποι τράβηξαν τις λόγχες τους και τα ρόπαλά τους, που ήταν φτιαγμένα από δόντια καρχαρία. Οι κουκουβάγιες, κατέβαιναν και χιμούσαν πάνω τους, τρυπώντας τους με τα ράμφη και τα νύχια τους. Οι στρατιώτες μαζεύτηκαν γύρω από το βασιλιά, αφήνοντας τον Καπόι αφύλαχτο. Μια κουκουβάγια ράμφισε το σκοινί γύρω από τους καρπούς του, ελευθερώνοντάς τον. Ήταν ο ίδιος ο Πουέο, που ανταπέδιδε την καλοσύνη που είχε δεχτεί.

     "Η κουκουβάγια είναι πράγματι δυνατή ", φώναξε ο βασιλιάς Κακουχιουέουα. "Θα χτίσουμε ναούς και βωμούς στο όνομά της. Θα χορέψουμε προς τιμήν της".

     "Και ως ανταπόδοση, εκείνη θα μας προστατεύει", είπε ο Καπόι. "Δοξάστε τον Πουέο! Δοξάστε την κουκουβάγια!"

     Το πλήθος επεφήμισε και από τη μέρα εκείνη, οι χαβανέζοι πάντα τιμούν τις κουκουβάγιες..

Αναδημοσίευση, Ενεργός σύνδεσμος στην πηγή

Eπιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος