Σάββατο, 18 Μαΐου 2019

«ΜΟΥΣΕΙΑ: Χώροι μνήμης και συνειρμών»





Με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Μουσείων, 18 Μαΐου 2019, η προσοχή και το ενδιαφέρον όλων εστιάζεται στο νεότευκτο μουσείο της Ακρόπολης που στεγάζει ευρήματα του αρχαιολογικού χώρου του ιερού βράχου της Ακρόπολης. 
            Ένα μουσείο που φιλοδοξεί να συντηρήσει τη μνήμη των Ελλήνων και να διδάξει στους ξένους τη διαχρονική αξία της αρμονίας αλλά και τη σχέση της τέχνης με την πόλη, την εξουσία, την  πολιτική και τη δημοκρατία

            Παρατηρώντας τα εκθέματα στον καλαίσθητο χώρο του Μουσείου το βλέμμα εύκολα στρέφεται στο βράχο της Ακρόπολης. Ο ιερός βράχος της Ακρόπολης και ιδιαίτερα ο Παρθενώνας δεν μαγνητίζουν μόνο το βλέμμα του επισκέπτη αλλά προκαλούν και τα ανάλογα συναισθήματα και τους αναγκαίους στοχασμούς. Γιατί ο ναός του Παρθενώνα είναι πανανθρώπινο έργο με την κεντρική αξία τον άνθρωπο

Κι αυτό γιατί τα γλυπτά του ναού και η αρχιτεκτονική του εναρμονίζουν την ομορφιά με τη συμμετρία, το υψηλό με το γήινο. Η θέα αυτού του αριστουργήματος βοηθά το πέρασμα από τον έξω κόσμο στον έσω, από το γήινο στοιχείο στο άυλο και στην απεραντοσύνη του ουρανού, από το ανθρώπινο στο ιερό – θεϊκό, από το καθημερινό στο αιώνιο κι από τη φύση στην τέχνη. 

Έξω από τα Προπύλαια του Ναού και στις «όχθες» του ιερού βράχου ίσχυαν οι νόμοι του κράτους. Μέσα στο ναό κι ευρύτερα στον περιβάλλοντα χώρο ίσχυαν οι νόμοι των Θεών και της Τέχνης. Άνθρωποι, ήρωες και θεοί συνυπήρχαν αρμονικά μέσα από θυελλώδεις αντιθέσεις και συγκρούσεις. Στα γλυπτά κι άλλα ευρήματα του Παρθενώνα δεν βλέπεις μόνο την απόλυτη αρμονία αλλά και τη διαμάχη του Ηράκλειτου με τον Παρμενίδη για την αιώνια μεταβολή και τη σταθερότητα του κόσμου.  

Ένα σύστημα, δηλαδή, αξιών συμπυκνώνεται σε ένα αρχιτεκτόνημα που υπερέβη το χρόνο και το χώρο. Χτίστηκε από τη θέληση του Ενός (Περικλής) σε μια πόλη που κυβερνούσαν πολλοί (Δημοκρατία). «Λόγω μεν δημοκρατία, έργω υπό του πρώτου ανδρός αρχή».

Την ακτινοβολία του ιερού χώρου δεν την άντεξαν κάποιοι βυζαντινοί αυτοκράτορες και γι’ αυτό έκλεισαν τη φιλοσοφική σχολή Αθηνών (Ιουστινιανός). Για το θεοκρατικό Βυζάντιο ο χώρος θύμιζε ειδωλολατρία.  

Ο Έλγιν, όμως, φάνηκε πιο πρακτικός, αφού με την κλοπή κάποια έργα – μάρμαρα μελαγχολούν στο μουσείο του Λονδίνου. Ποιος, τώρα, μπορεί να τα διεκδικήσει επικαλούμενος το δίκαιο και την ηθική; Εξάλλου πάντα οι δυνατοί γράφουν την Ιστορία του κόσμου αλλά οι φιλότεχνοι την ομορφαίνουν. 

«Συνήθως, την ιστορία τη γράφουν οι νικητές. Μερικές, όμως, φορές οι χαμένοι κατακτούν τη συνείδηση ότι η μακροχρόνια ήττα τους είναι προσωρινή, και τότε η ιστορία δεν  γράφεται ΓΙΝΕΤΑΙ»(Σύνθημα αναρχικών). 

Η ζωή, δηλαδή, ανθρώπων κι εθνών γράφεται και εμπλουτίζεται από εκείνους που υπερβαίνουν το καθιερωμένο και δημιουργούν μορφές αιώνιες και πανθρώπινες. Μιασημαία των κατακτητών (Γερμανοί) βεβήλωσε την ιερότητα του χώρου, αλλά γέννησε κι ένα πρόσωπο – σύμβολο αντίστασης (Γλέζος). Το πνεύμα, τελικά, νίκησε το «ξίφος» και η δημοκρατία επέπλευσε. 

Ο Περικλής επέβαλε την απόφασή του για τη δημιουργία του Παρθενώνα, αλλά ο «επιτάφιός» του έπαψε να διδάσκεται στο Ελληνικό σχολείο. Γιατί άραγε; Κρίθηκε αναχρονιστικός;

Όπου η πολιτική αδιαφορεί για την τέχνη, τότε ο ορθολογισμός υποχωρεί. Τελικά από το «η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού» φτάνουμε στο «ο άνθρωπος είναι μια δέσμη ερωτήσεων». Γι’ αυτό όποιος ρωτά ανοίγει ένα παράθυρο στο μέλλον, όπως και ένα βλέμμα στα αιώνια μνημεία της τέχνης, κι ας στέκονται σιωπηλά στις ψυχρές αίθουσες των μουσείων.  

Λένε πως τα «ζώα είναι μια δέσμη απαντήσεων» γι’ αυτό δεν έχουν πολιτισμό. Οι απαντήσεις εφησυχάζουν, ενώ οι ερωτήσεις αφυπνίζουν. 

Τελικά στο παραστράτημα των συνειρμών ο Παρθενώνας ήταν μια απάντηση στα ερωτήματα της Αθήνας του 5ου αιώνα π.Χ. αλλά κι ένα συνεχές ερώτημα για τη φύση του ωραίου, της αρμονίας, του θείου, της διαλεκτικής, του δικαίου και της τέχνης του «ευ ζην» (ευδαιμονία).

Όταν η επίσκεψη σε ένα μουσείο τελειώνει, αρχίζει ο αγώνας για την ετυμολογία της λέξης άνθρωπος.

Ο άνθρωπος είναι μόνο ο «άνω θρώσκων»;




Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος
 

Παρασκευή, 17 Μαΐου 2019

«Οι Ευρωεκλογές και το δίλημμα των Ελλήνων»


«Λέτε Ευρώπη, αλλά σκέφτεστε γη για στρατιώτες, ελεγχόμενες βιομηχανίες, καθοδηγούμενη διανόηση. Μήπως υπερβάλλω; Τουλάχιστον, όμως, ξέρω ότι, όταν λέτε Ευρώπη, ακόμη και στις καλύτερες στιγμές σας, όταν παρασύρεστε από τα ίδια σας τα ψέματα, τίποτα δεν σας εμποδίζει να σκέφτεστε ένα πλήθος από πειθήνια έθνη που οδηγούνται από μια Γερμανία αφεντάδων προς ένα απίστευτο, αιματοκυλισμένο μέλλον….» 
Αλμπέρ Καμύ, «Γράμματα σ’ έναν φίλο Γερμανό», 1943-1944.

          Στο δρόμο προς τις Ευρωεκλογές οι παραπάνω διαπιστώσεις – καταγγελία του Γάλλου διανοούμενου παραμένουν επίκαιρες και ενισχύουν το διάχυτο σκεπτικισμό για το παρόν και το μέλλον της Ευρώπης. Μια υπόγεια και υπόρρητη σύγκρουση επιτελείται ανάμεσα σε Ευρωπαϊστές και Ευρωσκεπτικιστές. Η Ευρώπη μετά και το πολυθρύλητο Brexit φαίνεται διχασμένη που για πολλούς σημαίνει την απαρχή μιας χρόνιας αποσύνθεσης. Κι αυτό γιατί ενισχύονται οι φυγόκεντρες τάσεις μέσα από την ανάδυση επικίνδυνων εθνικισμών που επωάζονται στο κλίμα ανασφάλειας και αβεβαιότητας πολλών λαών – κρατών (Ουγγαρία, Ιταλία…).

          Ωστόσο, σε μια εποχή και σε έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από συνεχείς μεταβολές, ακραίες αντιθέσεις (Βορράς – Νότος), από μεγάλους οικονομικούς και κοινωνικούς μετασχηματισμούς, από ραγδαίες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις, έντονες δημογραφικές ανακατατάξεις κι από μεγάλα μεταναστευτικά ρεύματα η Ευρώπη εξακολουθεί να παραμένει η μόνη «σταθερά» για την ευδοκίμηση του πολιτισμού, του ορθολογισμού και της ειρηνικής συνύπαρξης ανθρώπων και λαών με διαφορετικές (γλωσσικές, εθνικές…) καταβολές.

Ευρώπη και πολυμορφία

          Για πολλούς αυτή η πολυμορφία και πολυποικιλία της Ε.Ε., ως πολυκρατικού μορφώματος, συνιστούν τη δύναμη και την αδυναμία της. Άλλοτε η πολυμορφία και ανομοιογένεια (οικονομική, πολιτική…) γεννά θετικά αποτελέσματα κι άλλοτε αρνητικά.

          Τα θετικά απορρέουν από το γεγονός ότι διαφορετικοί άνθρωποι μέσα από διαφορετική γλώσσα και διαφορετικές πολιτισμικές αφετηρίες καταγράφουν και εκφράζουν με έναν ιδιαίτερο δικό τους τρόπο τις θέσεις και τις προτάσεις τους για ένα πλήθος ζητημάτων. Διαφορετικοί άνθρωποι, λαοί και κράτη συνυφαίνουν το μωσαϊκό του Ευρωπαϊκού πολιτισμού. Εξάλλου η πρόοδος και η εξέλιξη γονιμοποιούνται από τη σύγκρουση – σύνθεση διαφορετικών στοιχείων.

          Υπάρχουν, όμως, κι εκείνοι που στην ποικιλομορφία και ετερογένεια της Ε.Ε. διαβλέπουν τη βασική αιτία των αρνητικών της γνωρισμάτων. Η ανομοιογένεια (γλωσσική, πολιτική, οικονομική, εθνολογική..) δημιουργεί προβλήματα στη χάραξη μιας ενιαίας πολιτικής και νομοθεσίας για την επίλυση ζωτικών προβλημάτων. Στη γέννηση των προβλημάτων της Ε.Ε. δρα ενισχυτικά και ο ηγεμονισμός κάποιων κρατών και ιδιαίτερα της Γερμανίας. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που διαβλέπουν στον Γερμανικό ηγεμονισμό την ανάδυση μιας Νέας Ρώμης.

Η Ευρωπαϊκή ταυτότητα

          Οι παραπάνω αντιτιθέμενες αξιολογήσεις καθιστούν επικίνδυνη κάθε απόπειρα ορισμού της έννοιας της  Ευρώπης και της Ε.Ε. Ακόμη δυσκολότερος είναι ο ορισμός και η ανίχνευση του πυρήνα του Ευρωπαίου πολίτη. Η Ευρωπαϊκή Ταυτότητα – το μεγάλο ζητούμενο – ορίζεται από παραδοσιακές παραδοχές και στερεότυπα που είχαν σημείο αναφοράς τον αρχαιοελληνικό ορθολογισμό, τη Ρωμαϊκή νομοθεσία και την πνευματικότητα του Χριστιανισμού.

          Τα στοιχεία, όμως, αυτά τείνουν να ανατραπούν από την πολυπολιτισμικότητα της σημερινής Ε.Ε. εξαιτίας και του μεταναστευτικού ρεύματος. Ακόμη πιο δύσκολος καθίσταται ο καθορισμός της Ευρωπαϊκήςιθαγένειας, αφού ποικίλλει από κράτος σε κράτος ως απόρροια δυο μορφών δικαίων. Το δίκαιο του αίματος (jussanguinis) και το δίκαιο του εδάφους (jussoli). Το εγχείρημα του «ορισμού» καθίσταται δυσκολότερο όταν εκλαμβάνουμε την Ε.Ε. ως μια παγιωμένη κατάσταση και όχι ως μια διαδικασία «εν τω γίγνεσθαι».

          Ίσως τον καλύτερο «ορισμό» να τον έδωσε ο Αλμπέρ Καμύ, όταν διείδε το φωτεινό και σκοτεινό πρόσωπο της Ευρώπης της δεκαετίας του 1940.

          «Θα ήθελα να συνειδητοποιήσετε καλά τούτη τη διαφορά: Η Ευρώπη είναι για σας αυτός ο τόπος που περιβάλλεται από θάλασσες και βουνά, που χωρίζεται από φράγματα, ο σκαμμένος στα έγκατά του από ορυχεία…. όπου η Γερμανία παίζει μια παρτίδα με μοναδικό διακύβευμα το ίδιο το μέλλον της. Για μας όμως είναι αυτή η γη του πνεύματος όπου εδώ και είκοσι αιώνες συνεχίζεται η πιο καταπληκτική περιπέτεια του ανθρώπου. Είναι αυτή η προνομιούχος αρένα, όπου η πάλη του ανθρώπου της Δύσης ενάντια στον κόσμο, ενάντια στους θεούς, ενάντια στον εαυτό του, φτάνει σήμερα στην πιο συγκλονιστική φάση της. Όπως βλέπετε, δεν υπάρχει κοινό μέτρο για σας και για μας».
Ο Ευρωπαίος πολίτης

          Επαγωγικά βαδίζοντας, όχι μόνο ως ψηφοφόροι αλλά και ως Έλληνες πολίτες, μπορούμε να θεωρήσουμε πως η ουσία του Ευρωπαίου πολίτη – το ζωντανό κύτταρο της Ε.Ε. – εδράζεται πάνω στις ευκαιρίες που έχει να συμμετέχει και να διεκδικεί. Να προτείνει και να απορρίπτει. Να δρα και να σκέπτεται. Να αξιολογεί, να συνθέτει και να αναλαμβάνει ευθύνες. Να αμύνεται και να επιτίθεται. Να οραματίζεται και να δρα με ρεαλισμό. Πολίτης που να μπορεί να απελευθερωθεί από τα γρανάζια της «μάζας» και της εξουσίας των fakenews. Ένας πολίτης «δημιουργός πολιτικής» και όχι «καταναλωτής» ιδεολογημάτων. Όλα αυτά συνθέτουν τον τύπο του «Homopoliticus» που ακυρώνει τον τύπο του συμβιβασμένου, του άπραγου και της ιδιώτευσης, του «Homoidiot».

          Το μεγάλο, δηλαδή, στοίχημα της Ε.Ε. είναι: Ή θα ανοιχτούμε προς την «κοινωνία των πολιτών» ή θα οπισθοδρομήσουμε στην κοινωνία των «ειδικών» και των τεχνοκρατών. Αυτό ακριβώς υπονοούσε και ο Ζακ Ντελόρ όταν είχε διακηρύξει «Δεν ενοποιούμε οικονομίες, αλλά ενοποιούμε την πολιτική».

Ανθρωποκεντρική Ευρώπη

          Επιπρόσθετα στην κοινωνική και πολιτική φιλοσοφία της Ευρωπαϊκής ταυτότητας και του Ευρωπαίου Πολίτη θα πρέπει να ενταχθεί και η έννοια άνθρωπος ως «αυταξία», χωρίς προσδιορισμούς χρώματος, φυλής, θρησκείας και καταγωγής. Η δόμηση και ο σαφής προσδιορισμός της Ευρωπαϊκής Ταυτότητας κατέστη στις μέρες μας «κατηγορική προσταγή», γιατί βοηθά τους πολίτες να ισορροπούν με επιτυχία πάνω σε δυο αναγκαιότητες: Στην εθνική και ευρωπαϊκή συνείδηση.

          Η εθνική προσκόλληση στο «εθνικό» στοιχείο είναι τόσο επικίνδυνη όσο και η άκριτη αποκόλληση από τις εθνικές ρίζες. Κι αν αυτόν τον διαχωρισμό τον προεκτείνουμε σε άλλο επίπεδο, τότε θα ανακαλύψουμε το μέτρο και τον κωδικό με τα οποία θα οικοδομήσουμε σε στέρεα βάση την Ευρώπη του μέλλοντος. Το εύρημα αυτής της πορείας είναι ο άνθρωπος.
          Αυτός πρέπει να είναι και ο βασικός άξονας γύρω από τον οποίο θα πρέπει να περιστρέφεται η πολιτική αντιπαράθεση στις Ευρωεκλογές αλλά και το μέλλον της Ευρώπης.

          Η διάσωση του ανθρώπου είναι και το διακύβευμα αυτών των Ευρωεκλογών. «Τουλάχιστον όμως θα έχουμε συμβάλλει στη διάσωση της ανθρώπινης ύπαρξης από τη μοναξιά, όπου θέλατε να τη φυλακίσετε, επειδή περιφρονήσατε την πίστη στον άνθρωπο…..»(«Γράμματα σ’ έναν φίλο Γερμανό» Α. Καμύ)
Το δίλημμα

          Ο Έλληνας ψηφοφόρος στο δίλημμα «Ευρωλατρεία» ή «Ευρωσκεπτικισμός» μπορεί να αντιτάξει τη νηφαλιότητα και τη δυνατότητά του να αφομοιώνει το «ξένο» και να το μετατρέπει σε δική του κατάκτηση. Όπως «το φοινικικό εμπορικό αλφάβητο στην Ελλάδα έγινε Λόγος, οι ορφικές λατρείες Θέατρο και η αιγυπτιακή αστρολογία, Αστρονομία» έτσι και η Ευρώπη μπορεί να γίνει η αφετηρία για μια άλλη ματιά για το ρόλο της Ελλάδας στο σύγχρονο κόσμο.

          Ο Γ. Σεφέρης προβάλλει το δίλημμα του Έλληνα απέναντι στο δυτικό πολιτισμό και συμβουλεύει την υπέρβασή του:

          «Το δίλημμα είναι αμείλικτο: είτε θα αντικρίσουμε το δυτικό πολιτισμό που είναι κατά ένα μέρος και δικός μας, μελετώντας με λογισμό και με νηφάλιο θάρρος τις ζωντανές πηγές του – κι αυτό δε βλέπω πως μπορεί να γίνει αν δεν αντλήσουμε τη δύναμη από τις δικές μας ρίζες και χωρίς ένα συστηματικό μόχθο για τη δική μας παράδοση˙ είτε θα του γυρίσουμε τις πλάτες και θα τον αγνοήσουμε, αφήνοντάς τον να μας υπερφαλαγγίσει, με κάποιον τρόπο από κάτω, με τη βιομηχανοποιημένη, την αγοραία, τη χειρότερη μορφή της επίδρασής του».
 Ιδεόπολιςhttps://iliasgiannakopoulos.blogspot.com/  
 
Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος


Κυριακή, 12 Μαΐου 2019

O Μούνδος και η Παυλίνα. Οι βλαβερές συνέπειες της θρησκοληψίας



Στην αυτοκρατορική Ρώμη, επί βασιλείας του Καίσαρα Τιβέριου ζούσε ένας νεαρός, ευγενούς καταγωγής, ο Δέκιος Μούνδος. Όμορφος και πλούσιος, δεν άφηνε γυναίκα για γυναίκα, που να μην την πολιορκήσει και τελικά να κατακτήσει. Σε όσες του κάναν τις δύσκολες, μεταχειριζόταν άλλα πιο αποτελεσματικά από την προσωπική του γοητεία, μέσα, τους πρόσφερε δηλαδή σημαντικά χρηματικά ποσά.

Κάποτε όμως βρήκε το δάσκαλό του στο πρόσωπο της Παυλίνας, μιας νέας γυναίκας, από μεγάλο σόι και πολύ πλούσιας, που συνδύαζε την ομορφιά με τη φρόνηση και ήταν παντρεμένη με τον Σατουρνίνο, ισχυρό πολιτικό πρόσωπο της εποχής. Η ομορφιά και η φήμη της Παυλίνας τράβηξαν την προσοχή του Δέκιου Μούνδου, αλλά όλες οι προσπάθειές του να την πείσει να δεχτεί τον έρωτά του απέτυχαν. Έφτασε στο σημείο να της προσφέρει το μυθώδες ποσό των διακοσίων χιλιάδων αττικών δραχμών για μια νύχτα έρωτα, αλλά η Παυλίνα απέρριψε με αγανάκτηση και περιφρόνηση την προσφορά του.

Ο Δέκιος έπεσε σε μεγάλη απελπισία. Δεν ήταν μόνο θέμα ματαιοδοξίας και εγωισμού. Είχε ερωτευθεί με πραγματικό πάθος την όμορφη και ενάρετη Ρωμαία. Δεν έτρωγε, δεν κοιμόταν κι άλλο τίποτα δεν είχε στο νου του παρά το πώς θα την κατακτήσει. Η παραμάνα του η Ίδη, που ήταν από παλιά δούλα στο σπίτι τους και τον είχε μεγαλώσει στα χέρια της, βλέποντας τον σ΄αυτή την κατάσταση θέλησε να τον βοηθήσει. Μολονότι ο πατέρας του Δέκιου την είχε απελευθερώσει, αυτή δεν έφυγε από την οικογένεια, που θεωρούσε δικιά της κι έμεινε να την υπηρετεί ως οικονόμος. Υποσχέθηκε στον νεαρό πως θα τα κατάφερνε να ρίξει στην αγκαλιά του την Παυλίνα κι ο Δέκιος της έδωσε πενήντα χιλιάδες δραχμές σαν αμοιβή αλλά και για τα έξοδα που θα αντιμετώπιζε.

Η Ίδη ήταν πανούργα γυναίκα και άφθαστη σε δολοπλοκίες και τεχνάσματα. Άρχισε να κατασκοπεύει την Παυλίνα και να παρακολουθεί την παραμικρή κίνηση της. Έτσι γρήγορα διαπίστωσε πως επισκεπτόταν ταχτικότατα τον ναό της Ίσιδας, που είχε ανοίξει πριν λίγα χρόνια στη Ρώμη. Εξακρίβωσε επίσης πως η Παυλίνα ήταν αφοσιωμένη όχι τόσο στην Θεομήτορα (όπως έλεγαν οι πιστοί την Ίσιδα), όσο σ’ έναν άλλον αιγύπτιο θεό, τον Άνουβη, κι ας ήταν αυτός ο τελευταίος κυνοπρόσωπος (ήγουν σκυλομούρης στην κυριολεξία).

Η Ίδη τότε κατάστρωσε ένα μεγαλοφυές σχέδιο. Πήγε στους ιερείς του ναού και τους προσέφερε εικοσιπέντε χιλιάδες δραχμές αν έπειθαν την Παυλίνα να ενδώσει στον έρωτα αν όχι του Μούνδου, πάντως του Άνουβη. Οι ιερείς δέχτηκαν και ο πρεσβύτερός τους πήρε στο σπίτι του Σατουρνίνου και ζήτησε να μιλήσει στην Παυλίνα ιδιαιτέρως. Όταν εκείνη τον δέχτηκε της είπε πως θεός Άνουβης παρουσιάστηκε μπροστά τους και τους πληροφόρησε πως τα κάλλη της τον είχαν σκλαβώσει και επιθυμούσε να συνευρεθεί μαζί της μέσα στο ναό!

Μ΄όλο που είχαν περάσει πάνω από δυο χιλιάδες χρόνια από τότε που ο Δίας κατέβαινε από τον Όλυμπο για να χαρεί τον έρωτα θνητών γυναικών, η Παυλίνα κολακεύτηκε πάρα πολύ και όχι μόνο δέχτηκε μετά χαράς να ικανοποιήσει την επιθυμία του θεού, αλλά έσπευσε να την ανακοινώσει και στον σύζυγό της, ο οποίος δεν έφερε καμιά αντίρηση. Αντίθετα τον κολάκεψε η προοπτική να γίνει συνάδελφος του Αμφιτρύωνα.

Η Παυλίνα έχοντας εξασφαλίσει τη συζυγική συγκατάθεση, πήγε το ίδιο βράδυ στο ναό, όπου δείπνησε με τους ιερείς και όταν ήρθε η ώρα του ύπνου, εκείνοι την οδήγησαν στο σκοτεινό ιερό, και έφυγαν κλείνοντας τις πύλες του ναού, όπου όμως είχε προηγουμένως κρυφτεί, ντυμένος Άνουβης, ο Δέκιος Μούνδος, ειδοποιημένος από την Ίδη. Η Παυλίνα μένοντας μόνη στο ιερό που φωτιζόταν μόνο από τις λαμπάδες και τα καντήλια, σαν είδε να μπαίνει ο Άνουβης, ντυμένος στα χρυσά, έπεσε στα γόνατα και άρχισε τις προσευχές και τις δεήσεις. Ο Μούνδος-Άνουβης όμως, που δεν είχε έρθει για να ακούσει τέτοια πράματα, την έπιασε από το χέρι, τη σήκωσε και την οδήγησε σε ένα στρώμα, που είχε ετοιμάσει σε μια γωνιά του ιερού. Η Παυλίνα υπάκουσε πρόθυμα τη θεία εντολή και ο Δέκιος πέρασε μαζί της μιαν αξέχαστη νύχτα.

Το πρωί ο μεν Μούνδος έφυγε πρώτος, πριν ανοίξει ο ναός η δε Παυλίνα, ξετρελαμένη από τις θείες περιποιήσεις, γύρισε στο σπίτι και τα είπε όλα στον σύζυγο. Δε σταμάτησε όμως εκεί αλλά καυχήθηκε στις φιλενάδες της τη θεία εύνοια. Φυσικά άλλες την πίστεψαν άλλες όχι κι όλες τη ζήλεψαν, αλλά το γεγονός είναι πως το έμαθε όλη η Ρώμη.

Τα πράγματα θα σταματούσαν εδώ αν δε μεσολαβούσε η ματαιοδοξία του Δέκιου Μούνδου, που ήθελε να της ανταποδώσει την περιφρόνηση που του είχε δείξει. Την τρίτη κι όλας μέρα, όταν τη συνάντησε τυχαίως στο δρόμο, δεν κρατήθηκε και της είπε:

«Λοιπόν Παυλίνα, τελικά μου εξοικονόμησες διακόσιες χιλιάδες δραχμές, που θα μπαίναν στην οικογενειακή σου περιουσία, όπως σε παρακαλούσα να κάνεις. Και εσύ μεν έβριζες τον Μούνδο, αυτός όμως δε στερήθηκε την ηδονή που επιθυμούσε, μόνο που την απόλαυσε με το όνομα του Άνουβη», και κατόπιν τράβηξε το δρόμο του.

Η Παυλίνα όταν κατάλαβε το νόημα των λόγων του και την παγίδα στην οποία είχε πέσει έτρεξε κατασυγχισμένη στον άντρα της και του τα είπε όλα, ζητώντας να κάνει το παν για να τιμωρηθεί ο Μούνδος. Ο Σατουρνίνος πήγε αμέσως στον Καίσαρα Τιβέριο, ο οποίος, σαν έμαθε το πάθημα της Παυλίνας, οργίστηκε πολύ, διέταξε αμέσως αυστηρές ανακρίσεις και εν συνεχεία καταδίκασε σε σταύρωση την Ίδη και όσους ιερείς της Ίσιδας είχαν ανάμιξη στη σκευωρία. Ο ναός της Ίσιδας κλείστηκε και τα αγάλματα της Ίσιδας και του Άνουβη πετάχτηκαν στον Τίβερη. Ο Δέκιος Μούνδος όμως τη γλίτωσε με απλή εξορία, γιατί του αναγνωρίστηκε ως ελαφρυντικό το μεγάλο ερωτικό πάθος και η έλλειψη ταπεινών κινήτρων.

Απροσδοκήτως η μπάλα πήρε και τους Εβραίους της Ρώμης, που στην προκειμένη περίπτωση ήταν τελείως άσχετοι και αμέτοχοι, αποτελούσαν όμως τους «συνήθεις υπόπτους» της εποχής. Ο Τιβέριος με την ευκαιρία διέταξε την απέλαση τεσσάρων χιλιάδων Εβραίων από τη Ρώμη και πολλούς τους εξόρισε στη Σαρδηνία.

Η ιστορία που διαβάσατε περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Ιωσήπου «Ιουδαϊκή Αρχαιολογία» (18.65.1 - 18.84.12) και το θέμα της το χρησιμοποίησε (διασκευάζοντάς το επί το ασεβέστερον και τολμηρότερον) μετά από χίλια τριακόσια χρόνια ο Βοκάκιος, στο διήγημά του Η κυρία Λιζέτα και ο Άγγελος, που περιλαμβάνεται στο Δεκαήμερο.

Δημήτρης Γερμιώτης, Οι αρχαίοι είχαν την πλάκα τους

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος