Το έγλημα και η αναγέννηση

«Ποιο ήταν το έγκλημα του Ιησού; Το έγκλημα του ήταν ότι ήταν ευδαίμων ανάμεσα σε ανθρώπους οι οποίοι δεν γνώριζαν τι σημαίνει ευδαιμονία. Το έγκλημα του ήταν ότι ήταν αληθινός ανάμεσα σε ανθρώπους που ζούσαν μέσα στο ψέμα. Το έγκλημα του ήταν ότι είχε μάτια, ανάμεσα σε ανθρώπους που ήταν τυφλοί. Και οι τυφλοί προσβλήθηκαν. Πάντοτε οι τυφλοί προσβάλλονται.

Προσβλήθηκαν από τον Πυθαγόρα, προσβάλλονται από τον καθένα Πάντοτε προσβάλλονται. Και ο απλός λόγος είναι ότι όποτε ένας άνθρωπος σαν τον Ιησού ή σαν τον Πυθαγόρα περπατάει ανάμεσα σε ανθρώπους, το ύψος του τους κάνει να νιώθουν πυγμαίοι. Το βάθος του τους κάνει να νιώθουν τόσο ρηχοί, που δεν μπορούν να τον συγχωρήσουν. Πρέπει να καταστρέψουν αυτόν τον άνθρωπο. Νιώθουν ότι αυτός ο άνθρωπος τους προσβάλλει, τους πονάει, επειδή «αν μπορεί αυτός να φτάσει σε τέτοια μακαριότητα, γιατί δεν μπορώ εγώ; Αν μπορεί αυτός να ζήσει στο βασίλειο του Θεού, γιατί δεν μπορώ εγώ;» Και εμφανίζεται μεγάλη ζήλια. 

Η ιδέα του καλύτερου ανθρώπου είναι παλιά, δεν είναι επαναστατική. Αλλά η ιδέα του καινούργιου ανθρώπου είναι νέα και επικίνδυνη, γιατί απαιτεί θάρρος. Βασική της προϋπόθεση είναι πως πρέπει να πεθάνεις ως προς το παλιό και να γεννηθείς εκ νέου — πρόκειται για αναγέννηση».

Όσσο

Μυσταγωγία - Μυθαγωγία

Η εκεχειρία του 1914

Παραμονή Χριστουγέννων του 1914, σταμάτησε ο πόλεμος για μία νύχτα κατά τον Α παγκόσμιο πόλεμο, στα χαρακώματα της Βελγικής πόλης Ιπρ...

Την παραμονή των Χριστουγέννων, άνδρες του Βρετανικού στρατού άκουσαν τους αντίπαλους Γερμανούς στρατιώτες να τραγουδούν τα κάλαντα,  και είδαν φανάρια και μικρά έλατα στα  αντίπαλα χαρακώματα. 

Λίγες ώρες πριν τα Χριστούγεννα, περιγράφει ο τελευταίος εν ζωή στρατιώτης, ο Σκωτσέζος Αλφρεντ Άντερσον (απεβίωσε το 2005 σε ηλικία 109 ετών), μερικοί Γερμανοί στρατιώτες σκέφτηκαν ότι θα ήταν καλή ιδέα να στολίσουν τη δική τους πλευρά των χαρακωμάτων. Έβαλαν μικρά κεράκια πάνω στα δέντρα και άρχισαν να τραγουδούν τα κάλαντα. Απέναντι, κάποιοι Βρετανοί, άρχισαν και αυτοί να τραγουδούν στη δική τους γλώσσα.

Όλα αυτά συνέβαιναν ενώ η κάθε πλευρά ήταν κρυμμένη. Ο φόβος ότι αν κάποιος έκανε το πρώτο βήμα και άφηνε τη θέση του, θα είχε κάνει και το μοιραίο λάθος, παρέλυε τις αισθήσεις. Κάτι τέτοιο όμως δεν συνέβη κι ύστερα από λίγη ώρα άρχισαν και οι ανταλλαγές ευχών και δώρων ανάμεσα στους στρατιώτες, που σύντομα συναντήθηκαν στη νεκρή ζώνη. Ουίσκι, τσιγάρα και σοκολάτες άλλαζαν χέρια. «Αγκάλιαζα ανθρώπους που πριν από λίγη ώρα προσπαθούσα να σκοτώσω» είχε πει ένας Άγγλος στρατιώτης μιλώντας χρόνια αργότερα στο BBC.

Η ομίχλη είχε σχεδόν διαλυθεί, όταν άκουσα μια φωνή να λέει ότι Βρετανοί και Γερμανοί είχαν βγει από τα χαρακώματα και αντάλλασσαν δώρα. Σύντομα εμφανίστηκε ένας Σκωτσέζος στρατιώτης κρατώντας μια μπάλα ποδοσφαίρου αλλά έμοιαζε τελείως παράταιρη με το σκηνικό της μάχης. Μέσα σε λίγα λεπτά ο αγώνας είχε αρχίσει. Το να παίζεις πάνω στον πάγο δεν ήταν καθόλου εύκολο, παρόλα αυτά προσπαθήσαμε να μείνουμε πιστοί στους κανονισμούς» αναφέρει η μαρτυρία ενός Βέλγου.

Το ματς, και δη χωρίς διαιτητή, διήρκησε μία ώρα και οι Γερμανοί τελικά κίνησαν 3-2. Μάλιστα η αναμέτρηση έληξε άδοξα όταν η (αυτοσχέδια, από άχυρο και δεμένη με σύρμα!) μπάλα διαλύθηκε, χτυπώντας σε ένα συρματόπλεγμα. Το ίδιο πρόχειρα ήταν και τα γκολπόστ για τα οποία χρησιμοποιήθηκαν ξύλα, χλαίνες και κράνη.

Αργότερα, η κίνηση αυτή, ονομάστηκε Χριστουγεννιάτικη εκεχειρία του 1914 καὶ ήταν ένα απὸ τὰ τελευταία παραδείγματα της πολεμικής ιπποσύνης καὶ επικράτησης της ανθρωπιάς έναντι της φρίκης του πολέμου...

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος

Η τραγική ιστορία πίσω απο το τραγούδι «In the air tonight», του Phil Collins…

Όταν  ο Phil  Collins ήταν μικρός,  πήγαινε συχνά με την οικογένεια του σε ένα εξοχικό σπίτι  που είχανε, και το οποίο  ήταν χτισμένο σε ένα ύψωμα. Το ύψωμα αυτό κατέληγε σε μια προβλήτα. Κάποια ημέρα,  καθώς έπαιζε ο μικρός αδερφός του έπεσε στο ποτάμι και άρχισε να πνίγεται. Ο Phil βρισκόταν στο παράθυρο του σπιτιού και έβλεπε  πανικόβλητος την σκηνή να διαδραματίζεται  σε απόσταση. Δίπλα στον αδελφό του, υπήρχε ένας ψαράς, ο οποίος  παρόλο  που έβλεπε τον πνιγμό, δεν έκανε τίποτα για να σώσει το μικρό παιδί, αντιθέτως  συνέχισε το ψάρεμα.. Τρέχοντας με ουρλιαχτά ο μικρός  Phil  προσπάθησε να πάει γρήγορα στο σημείο,  για να σώσει τον αδελφό του, αλλά ήταν πλέον αργά..

Αυτό ήταν ένα τραγικό γεγονός που τον σημάδεψε για πάντα. Χρόνια αργότερα, όταν ο Phil  έγινε επιτυχημένος τραγουδιστής και ντραμίστας, έγραψε το «in the air tonight»,  και έκανε μια συναυλία στην προβλήτα στην οποία χρόνια πριν είχε πνιγεί  ο αδελφός του,  φροντίζοντας  να είναι  προσκεκλημένος ο ψαράς  η οικογένεια του στις πρώτες σειρές. Όταν ήρθε η ώρα να πει σε  πρώτη δημόσια εκτέλεση το in the air tonight,  έσβησαν τα  φώτα και  άναψαν  δυο προβολείς πάνω στον τον ψαρά..O Phill Collins είπε το τραγούδι βουρκωμένος κοιτώντας επίμονα τον ψαρά στα μάτια καθ όλη την διάρκεια του τραγουδιού. Οι στίχοι περιέγραφαν την ιστορία  όπως την είχε βιώσει χρόνια πριν, και η οποία τον είχε στιγματίσει:

I can feel it coming in the air tonight, oh lord
Ive been waiting for this moment, all my life, oh lord
Can you feel it coming in the air tonight, oh lord, oh lord
Well, if you told me you were drowning
I would not lend a hand
I’ve seen your face before my friend
But I don’t know if you know who I am
Well, I was there and I saw what you did
I saw it with my own two eyes
So you can wipe off the grin, I know where you’ve been
Its all been a pack of lies
And I can feel it coming in the air tonight, oh lord
I’ve been waiting for this moment for all my life, oh lord
I can feel it in the air tonight, oh lord, oh lord
And I’ve been waiting for this moment all my life, oh lord, oh lord
Well I remember, I remember don’t worry
How could I ever forget, its the first time, the last time we ever met
But I know the reason why you keep your silence up, no you don’t fool me
The hurt doesn’t show; but the pain still grows
Its no stranger to you or me
And I can feel it coming in the air tonight, oh lord...

Λίγες ημέρες αργότερα  λέγεται πως  ο ψαράς αυτοκτόνησε...! Φημολογείται πως το συγκεκριμένο συμβάν το έχει παραδεχτεί ο Phil Collins!

Eπιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος

Η Ελιά του Πλάτωνα

Η Ελιά του Πλάτωνα (ή Ελαία του Πλάτωνος) ήταν μια ιστορική ελιά επί της Ιεράς Οδού, μεταξύ των αριθμών 89-91, λίγο μετά τον Βοτανικό Κήπο και πριν τη γέφυρα του Κηφισού.

Σύμφωνα με κάποια παράδοση κάτω από τη σκιά της δίδασκε ο Πλάτωνας. Οι Αρχαίοι Αθηναίοι είχαν θεσπίσει αυστηρούς νόμους εναντίον οποιουδήποτε προκαλούσε βλάβη σε ελαιόδεντρο, ενώ υπήρχαν ειδικοί υπάλληλοι γνωστοί ως «επιγνώμονες», οι οποίοι μεριμνούσαν για τη συντήρηση των ελιών και τη συγκομιδή των καρπών τους. Όλα αυτά περιγράφονται αναλυτικά από τον Αριστοτέλη στην  Αθηναίων Πολιτεία  (49, 3 και 60). Τα περισσότερα ιερά της Αττικής είχαν ελαιόδεντρα στον περίβολό τους, ενώ οι εντυπωσιακοί αμφορείς που λάμβαναν ως έπαθλα οι αθλητές νικητές  στους Παναθηναϊκούς αγώνες ήταν γεμάτοι ελαιόλαδο.

Παλαιότερα επί εποχής Γεωργίου του Α΄ χαρακτηριζόταν από τους Αθηναίους και ως «ελαία του Περικλέους». Σύμφωνα με την γνώμη του αθηναιογράφου Δημητρίου Καμπούρογλου και οι δύο παραπάνω προσωνυμίες απέδιδαν τον σεβασμό των Αθηναίων στη συγκεκριμένη υπεραιωνόβια ελιά αποκαλώντας την «Μεγάλη Κυρία», ή «Σεβάσμια Κυρία». Ο Καμπούρογλου αναφέρει ότι στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα οι τουρίστες κατέφθαναν με άμαξες στην περιοχή, προκειμένου να θαυμάσουν το πανάρχαιο δέντρο.

Ιστορική πηγή που να απέδιδε αυτή στον Πλάτωνα δεν υφίσταται, επικράτησε όμως η ονομασία της μετά και από την ομώνυμη επιγραφή καφενείου έναντι αυτής που αποτέλεσε και στάση συγκοινωνιακών μέσων. Χαρακτηριστική ήταν η μεγάλη περίμετρος του κορμού της αλλά το ύψος της δεν ήταν ιδιαίτερα μεγάλο.

Ο Δήμος Αθηναίων προκειμένου να διασώσει το δένδρο προκάλεσε σχετικό διάταγμα απαλλοτρίωσης του πέριξ χώρου προς καλλωπισμό και ανάδειξη και το ανακήρυξε ιστορικό μνημείο. Δυστυχώς όμως λόγω του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου οι εργασίες δεν πραγματοποιήθηκαν. Παρά ταύτα με μέριμνα του γιατρού Δημητρίου Κουλούκη τοποθετήθηκε ένα προστατευτικό περιμετρικό κιγκλίδωμα.

Η γηραιότατη ελιά,  έως    δέχτηκε ισχυρότατο πλήγμα από φορτηγό το 1976 , πράγμα που οδήγησε στην αποκόλληση του κορμού της, ο οποίος φυλάσσεται σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο στη Γεωπονική Σχολή.

Τον Ιανουάριο του 2013 κυκλοφόρησαν δημοσιεύματα ότι κάποιοι κατέστρεψαν την ελιά για καυσόξυλα στα οποία απάντησε η Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς ως εξής:

«Το ελαιόδεντρο, το λεγόμενο “Ιερή Ελιά του Πλάτωνα” το οποίο βρισκόταν έως το 1976 στην Ιερά Οδό, μεταξύ των αριθμών 89-91, ξεριζώθηκε στις 7 Οκτωβρίου του 1976 όταν προσέκρουσε λεωφορείο στον κορμό του.

Ό,τι απέμεινε από τον αρχαίο κορμό μεταφέρθηκε σε κτίριο του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών όπου φυλάσσεται σε ειδικά κατασκευασμένη προθήκη. Με ενέργειες του ίδιου Πανεπιστημίου στη θέση του παλαιού ελαιόδεντρου φυτεύτηκε νεότερο το οποίο είχε τη μορφή τριών κορμών, διαμέτρου 30 εκ. περίπου έκαστος. Ο ένας από αυτούς τους κορμούς ο οποίος είχε εν τω μεταξύ απονεκρωθεί αφαιρέθηκε την 6η Ιανουαρίου 2013 από αγνώστους. Οι δύο ζωντανοί κορμοί παραμένουν ανέπαφοι».

Πηγές  http://www.periodiko.net/ , www.enet.gr

Eπιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια  αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος

Η ιστορία πίσω από την έκφραση "ραντεβού στα γουναράδικα.."

Η πραγματική ιστορία πίσω από την ιστορική έκφραση του αρχικαπετάνιου του ΕΛΑΣ Άρη Βελουχιώτη.

Αυτό που χρησιμοποιούσε ως αγαπημένη έκφραση ο αρχικαπετάνιος του ΕΛΑΣ, Άρης Βελουχιώτης ήταν το «καλή αντάμωση στα γουναράδικα»! Η χρήση της λέξης «ραντεβού» στην καλύτερη περίπτωση είναι εκ παραδρομής λάθος, στην χειρότερη ένας νεοτερισμός που αλλοιώνει την ιστορικότητα της έκφρασης. 

Οι ρίζες της πολυχρησιμοποιημένης έκφρασης

Η φράση «καλή αντάμωση στα γουναράδικα» έγινε μεν γνωστή από τον Βελουχιώτη, αλλά δεν επινοήθηκε από εκείνον. Ίσα-ίσα... Υπήρχε πολλά χρόνια πριν από εκείνον και όπως φαίνεται συνεχίζει να υπάρχει και μετά από αυτόν.

Πρόκειται επί της ουσίας για έναν παροιμιόμυθο. Μάλιστα η (κατά πάσα πιθανότητα) αρχική της μορφή αναφέρεται στη συλλογή του Δ. Λουκάτου (Νεοελληνικοί παροιμιόμυθοι) αλλά και στο βιβλίο «Παροιμίες» του Νικολάου Πολίτη. Εκεί, λοιπόν, υπάρχει η φράση: «Θ’ ανταμωθούμε στα κιουρτζίδικα».

«Κιουρτζίδικα» στα τούρκικα είναι τα γουναράδικα. Στο συγκεκριμένο βιβλίο, λοιπόν, υπάρχει μια πιο αναπτυγμένη παραλλαγή της παροιμίας: «Τ’ αλεπόπουλα ρώτησαν την αλεπού, «Πού θ’ ανταμωθούμε;» «Εις του γούναρη την κάδη». Όπου «Γούναρης», φυσικά, ο γουναράς. Και η κάδη είναι ο κάδος. Εκεί δηλαδή όπου τα δέρματα μουλιάζουν σε διάφορα υγρά για να μαλακώσουν κατά την κατεργασία τους.

Μάλιστα, ο συγγραφέας του βιβλίου, σημειώνει ότι υπάρχει και ένας -όχι και τόσο γνωστός-  μύθος πίσω από τη φράση. Σύμφωνα με αυτόν η αλεπού ανάθρεψε τα παιδιά της και τα μεγάλωσε ώστε να μπορούν πια μόνα τους να φροντίζουν την τροφή τους. Όταν ήρθε η ώρα του αποχαιρετισμού τα αλεπόπουλα τη ρώτησαν πότε θα ξανασυναντηθούν και εκείνη, πολύπειρη, έδωσε αυτή την απάντηση, προκειμένου να τους δείξει τις δυσκολίες αλλά κυρίως τους κινδύνους τους οποίους θα κληθούν να αντιμετωπίσουν.  

Ο Πολίτης προσθέτει ότι τη φράση «τη λένε χαριτολογώντας φίλοι που αποχωρίζονται και δεν έχουν προοπτική να συναντηθούν στο κοντινό μέλλον».

Επιπλέον σύμφωνα με παλαιότερες καταγραφές η φράση αυτή χρησιμοποιούνταν και μάλιστα σε μεγάλο βαθμό και από τους κλέφτες και τους αμαρτωλούς κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας. Επίσημες καταγραφές για αυτό δεν υπάρχουν, ωστόσο, δεν αποκλείεται να ήταν έτσι πραγματικά, δεδομένης της εκπεφρασμένης αγάπης που είχε ο Βελουχιώτης για την «κλεφτουριά»!

Ο Άρης Βελουχιώτης και το αντάρτικο

Ο αρχικαπετάνιος του ΕΛΑΣ συνήθιζε να λέει αυτή την φράση όταν συνομιλούσε με τους συντρόφους του για την πιθανή εξέλιξη που θα είχε το αντάρτικο και ο εμφύλιος. Το έκανε πάνω στη βάση της παροιμίας με την αλεπού και με προφανή στόχο να τους δείξει πως η πιθανότερη κατάληξη του ίδιου θα ήταν αυτή…

Ο Βελουχιώτης την χρησιμοποιούσε τόσο συχνά που από ένα σημείο και μετά με την ίδια συχνότητα την χρησιμοποιούσαν και οι αγαπημένοι του «μαυροσκούφηδες» (το επίλεκτο τμήμα του ΕΛΑΣ που αποτελούσε κάτι σαν προσωπική φρουρά του Άρη).

Υπάρχει, μάλιστα, και μια σχετική ιστορική καταγραφή από τον «Καπετάν Περικλή», κατά κόσμον Γιώργο Χουλιάρα, που πολέμησε στο πλευρό του Βελουχιώτη.

Σύμφωνα με εκείνη την διήγηση λοιπόν, λίγες ημέρες μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας, στις αρχές του 1945, ο Χουλιάρας συνάντησε τον Βελουχιώτη και άλλους καπετάνιους στην Μπρούφλιανη Φθιώτιδας.

Όσο ο αρχικαπετάνιος του ΕΛΑΣ ενημερωνόταν για ένα σημείωμα που είχε φτάσει μέχρι εκεί και το οποίο περιείχε εντολές του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ, οι μαυροσκούφηδες συζητούσαν για το μέλλον του αγώνα.

«Μπρος σπαθί και πίσω ρέμα», φέρεται να είπε τότε ο Καπετάν Πελοπίδας στον διστακτικό Χουλιάρα. «Εμείς που θα ακολουθήσουμε τον Άρη, κακό χερόβολο και εσείς κακό δεμάτι. Εσύ, Περικλή, καλύτερα να φύγεις. Καλή αντάμωση στα γουναράδικα», είπε αποχαιρετώντας τον ο Πελοπίδας.

Σε μια παλαιότερη συνέντευξή  του στην εφημερίδα «Τα Νέα» » ο ιστορικός βιογράφος του Βελουχιώτη Διονύσης Χαριτόπουλος είχε πει για την συγκεκριμένη διήγηση πως: «Αντέγραφε τα λεγόμενα του Βελουχιώτη. 

Βρισκόταν άλλωστε στον ίδιο στενό κύκλο των καπεταναίων και είχαν παρόμοιο τρόπο σκέψης». Όσο για τον ίδιο τον Βελουχιώτη φέρεται να χρησιμοποίησε την φράση αυτή όταν και επίσημα τελείωσε η Γερμανική κατοχή στην Ελλάδα. Ο Θανάσης Κλάρας (όπως ήταν το πραγματικό του όνομα) είχε προβλέψει τον επερχόμενο εμφύλιο δεδομένου πως δεν διαχώριζε την κατοχή από τους ναζί με την παρεμβατικότητα των συμμάχων στα εσωτερικά της χώρας (κάτι που άλλωστε ήταν και το σημείο τριβής με το ΚΚΕ) και όταν τον ρώτησαν οι αντάρτες για το τι θα γίνει στη συνέχεια, εκείνος απάντησε: «Καλή αντάμωση στα γουναράδικα». Έκφραση που έμελλε να εκπληρωθεί σαν προφητεία λίγο καιρό αργότερα…

Μετά τον Βελουχιώτη, η φράση πέρασε στο λεξιλόγιο της διωκόμενης αριστεράς, όπως διασώζει το παρακάτω απόσπασμα από τον Ριζοσπάστη (16.5.1947) που το εντόπισε πάλι ο Εαρίων: Γέμισε το πόρτο από εξόριστους… όσο πάνε και μαζεύονται περισσότεροι –εξόριστοι και ντόπιοι. Να χαιρετήσουν τους αξιωματικούς του ΕΛΑΣ… Ο κόσμος από την προκυμαία χαιρετά… Προκυμαία και μαούνες ανταλλάσσουν ευχές. «Καλή αντάμωση»… Κι από τη μαούνα απαντούν: «Στα γουναράδικα». Είναι μια ευχή βγαλμένη από λαϊκή παροιμία. 

Την έλεγαν στον ΕΛΑΣ πριν από τις μάχες. Είναι κάτι σαν το «καλό βόλι» του 1821 και το «ψυχή βαθιά» της Αντίστασης. Συμβολίζει το θάρρος και την αυτοθυσία, την ελληνική παλληκαριά, την περιφρόνηση του θανάτου.

Σε χρονογράφημα επίσης του Νίκου Παπαπερικλή (Φιλικού) στον Ριζοσπάστη, ο οποίος, αναθυμώντας το 1982 έναν παλιό του συναγωνιστή, γράφει: 

«Ορέ συναγωνιστή, λέει, χρόνια και ζαμάνια που έχουμε να ανταμώσουμε. Πώς μας τρώει και μας καταπίνει αυτή η απέραντη η Αθήνα! Κάποτε, θέλαμε δε θέλαμε, μας ένωνε ο φασισμός στη ρημάδα τη φυλακή, όπως οι αλεπούδες στα γουναράδικα.»

Έχουμε δηλαδή μια παροιμιακή φράση που βασίζεται σε παροιμιόμυθο, που λεγόταν εδώ και αιώνες, κυρίως σαν αποχαιρετισμός φίλων (και ενδεχομένως από τους κλέφτες πριν το 1821) και την οποία συνήθιζε να τη λέει ο Άρης Βελουχιώτης όταν αποχαιρετιόταν με συναγωνιστές του στο βουνό. Εξαιτίας της χρήσης από τον Άρη Βελουχιώτη, η φράση ξανάγινε γνωστή και παροιμιακή, τώρα κυρίως μεταξύ των αριστερών.

Η λέξη γούνα είναι λέξη μεσαιωνική, δάνειο από τα μεσαιωνικά λατινικά, κελτικής αρχής. Ο γουναράς ή γούναρης λέγεται και βυρσοδέψης, και ταμπάκης (τούρκικο). Για την κατεργασία του δέρματος χρησιμοποιούσαν αρκετά δύσοσμα υλικά (ας πούμε, τα άφηναν δυο μέρες μέσα σε σκυλόσκατα) κι έτσι η γειτονιά των βυρσοδεψών, τα ταμπάκικα, έπρεπε να βρίσκεται στις παρυφές της πόλης. 

Όμως ήταν επάγγελμα επικερδές, ο δε Νικ. Πολίτης έχει και την παροιμία “Γουναράδες βρωμεροί – και στην τσέπη όλο φλουρί”, καθώς και διάφορες αντίστοιχες σε ευρωπαϊκές γλώσσες, που τις μεταφράζει, π.χ. βρωμερό τομαράκι, κουδουνιστό παραδάκι. 

Σύνθεση από εδώ και εδώ

 

Για ποιό λόγο χρησιμοποιούμε την έκφραση «Είναι νταρντάνα»

(1η εκδοχή)

Μια εκδοχή λέει πως στα 1615, ένας Έλληνας τυχοδιώκτης, ο Κωνσταντίνος Γλάρος ή «λαδάς, υπέθαλε ένα μακροσκελέστατο υπόμνημα στο βασιλιά της Ισπα­νίας Φίλιππο Γ", με το οποίο του έθεσε ένα παράτολμο σχέδιο: Να ελευθερώσει ο­λόκληρη την Ελλάδα από τα εχθρικά χέρια και ν’ ανεβάσει στον ελληνικό θρόνο, έναν απόγονο δήθεν των Βυζαντινών αυτοκρατόρων, τον Βαρθολομαίο Παλαιολόγο.

Ο Φίλιππος στην αρχή, δεν ήθελε να τον ακούσει, γιατί θεωρούσε τον Κλαδά περισσότερο ονειροπόλο παρά τυχοδιώκτη. Με τα πολλά όμως ο Γλάρος, κατάφερε να τον πείσει κι έτσι ο καλός εκείνος βασιλιάς της Ισπανίας τού παραχώρησε 42 γαλέρες, 50 «νταρντάνες» και δέκα χιλιάδες στρατιώτες, για να γίνουν οι απο­βάσεις στην Ελλάδα.

Ο τύπος της γαλέρας μας είναι γνωστός. Οι «νταρντάνες» όμως ήταν σκάφη μαχητικά, που τότε μόλις είχαν ναυπηγηθεί και τα θεωρούσαν ανίκητα. Πραγματικά, τα καράβια αυτά ήταν ταχύτατα, άντεχαν σε μεγάλο βάρος και μπορούσαν να δώσουν ναυμαχία ένα προς δέκα. Αλλά, ξέχωρα από αυτά, είχαν και ένα άλλο προσόν: Ήταν καλοφτιαγμένα. Τόσο καλοφτιαγμένα, μάλιστα, ώστε για πρώτη φορά στην ιστορία, οι κυβερνήτες άρχισαν να δίνουν σ' αυτά τα ονόματα των γυναικών τους και των φιλενάδων τους. Κι από την εποχή εκείνη ακόμη, έμεινε ως τα χρόνια μας η φράση: «είναι νταρντάνα», που τη λέμε, συνήθως, για να χαρακτηρίσουμε μια ωραία και εύσωμη γυναίκα.

(2η εκδοχή)

Νταρντάνα λέμε την ψηλή γυναίκα, την εύσωμη. Η λέξη μπορεί να προέρχεται από τις Δαρδανίδες γυναίκες, που τις αναφέρει και ο Όμηρος, στην Ιλιάδα και που κατοικούσαν σε μια περιοχή κοντά στην Τροία. Ιδρυτής της λέγεται πως ήταν ο μυ­θικός βασιλιάς Δαρδανός· απ’ εδώ και η ονομασία του θαλάσσιου στενού των Δαρδανελλίων (δυτική είσοδος της Προποντίδας).

Στα ιταλικά tartana σημαίνει το τρεχαντήρι. Ιστιοφόρο φορτηγό, που το χρησι­μοποιούσαν στον Ελλήσποντο, με ψηλή πρίμνα και φαρδύ, μεγαλόσωμο δηλαδή, όπως και η «νταρντάνα» γυναίκα.

Από τo βιβλίου του Τάκη Νασούλη "ΛΕΞΕΙΣ & ΦΡΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΙΜΙΩΔΕΙΣ "

Το Επεισόδιο Νίκολσον και ο δημόσιος εξευτελισμός της Ελλάδος

Άρθουρ Νίκολσον 

Το απόγευμα της 4ης Ιανουαρίου του 1885 (16 Ιανουαρίου με το νέο ημερολόγιο) ο Άγγλος επιτετραμμένος στην Αθήνα, Άρθουρ Νίκολσον (1849-1928), μαζί με τη σύζυγό του πήγαν στις υπώρειες του Λυκαβηττού για να περπατήσουν και να θαυμάσουν τη θέα της πόλης. Ο Νίκολσον δεν ήταν ένας τυχαίος διπλωμάτης, αλλά μέλος της βρετανικής ελίτ, γυναικάδελφος του λόρδου Ντάφεριν, πρεσβευτή τής αυτού μεγαλειότητας στην Κωνσταντινούπολη. Εκείνη την περίοδο ο Δήμος Αθηναίων είχε προβεί σε εκτεταμένη πευκοφύτευση του Λυκαβηττού και απαγόρευε τη διέλευση σε ορισμένα σημεία του λόφου. Τη φύλαξη του Λυκαβηττού είχε αναλάβει η Χωροφυλακή.

Την ημέρα εκείνη, υπηρεσία εκτελούσε ένας αψίκορος χωροφύλακας (και διανοητικά ανισόρροπος, σύμφωνα με κάποιες πηγές), ονόματι Λουκάς Καλπούζος. Μόλις είδε το διπλωματικό ζεύγος να κινείται κοντά στην απαγορευμένη ζώνη, το διέταξε να σταματήσει με σκαιό τρόπο. Όταν ο Νίκολσον του ανακοίνωσε την ιδιότητά του, το όργανο της τάξης τον τράβηξε από το μανίκι και τον χτύπησε στον ώμο με ένα μπαστούνι.

 Αιόλου 1892

Το επεισόδιο αυτό προκάλεσε την έντονη διαμαρτυρία της βρετανικής πρεσβείας. Ο Νίκολσον, παρακάμπτοντας το πρωτόκολλο, επισκέφθηκε τον πρωθυπουργό Χαρίλαο Τρικούπη στο γραφείο του και απαίτησε την απόλυση του Καλπούζου. Ο Τρικούπης, αφού εξέφρασε τη λύπη του για το περιστατικό, έκανε δεκτό το αίτημά του και έδωσε εντολή να εκδοθεί ημερήσια διαταγή για την απόλυση του Καλπούζου, η οποία θα διαβαζόταν σε συγκέντρωση του προσωπικού της Χωροφυλακής και στη συνέχεια θα δημοσιευόταν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Προς στιγμήν, το επεισόδιο φαινόταν ότι έβαινε προς εκτόνωση, αφού ο Νίκολσον με την απόλυση του χωροφύλακα θεωρούσε τον εαυτό του δικαιωμένο. Όμως, όταν διάβασε την ημερησία διαταγή εξεμάνη, αφού σε αυτήν αναφέρονταν και οι δικές του ευθύνες για το επεισόδιο του Λυκαβηττού. Με την παρότρυνση Γερμανών διπλωματών απαίτησε δημόσια συγγνώμη από το Σώμα της Χωροφυλακής. Και αυτή η απαίτησή του έγινε δεκτή από τον αγγλόφιλο Τρικούπη. Έτσι, στις 11 π.μ. της 7ης Ιανουαρίου, δύναμη από εκατό άνδρες της Χωροφυλακής Αθηνών παρατάχθηκε στην Πλατεία Συντάγματος και παρουσίασε όπλα στον Βρετανό πρόξενο Μέρλιν, ενώ η μπάντα παιάνιζε τον εθνικό ύμνο της Μεγάλης Βρετανίας «God Save The Queen».

O δημόσιος εξευτελισμός της Ελλάδας προκάλεσε τη λαϊκή οργή και όξυνε τις επιθέσεις της Δηλιγιαννικής αντιπολίτευσης. Το επεισόδιο Νίκολσον επίσπευσε την πτώση της κυβέρνησης Τρικούπη, που έτσι κι αλλιώς βρισκόταν με την πλάτη στον τοίχο, εξαιτίας της φορομπηχτικής πολιτικής της.

 Αλιευθέν από εδώ

Το ποδήλατο και το δέντρο....

 

Tο 1914 στη Νήσο Βασόν στην Πολιτεία της Ουάσιγκτον στην Αμερική, ένα αγόρι που θα πήγαινε στον πόλεμο, έδωσε ραντεβού με το κορίτσι του στο δάσος για να το αποχαιρετήσει πρίν φύγει. Το  αγόρι πήγε εκεί με το ποδήλατο του. Κάθισαν  κάτω από ένα δέντρο, και κατόπιν το αγόρι άφησε το ποδήλατο του να ακουμπάει πάνω στον κορμό του δέντρου, για να συνοδέψει με τα πόδια το κορίτσι του πίσω στο σπίτι της.

Το ποδήλατο του όμως δεν το πήρε ποτέ από τον κορμό του δέντρου, καθώς το αγόρι πήγε στον πόλεμο, απ’ όπου δεν γύρισε ποτέ. Το δέντρο έκανε αυτό που κάνουν όλα τα δέντρα. Μεγάλωσε. Και μεγαλώνοντας, αγκάλιασε το ποδήλατο του αγοριού. Από τότε, ποδήλατο και δέντρο είναι αγκαλιασμένα για έναν αιώνα…!

Ο νόμος του Murphy (Το γνωστό αξίωμα της γκαντεμιάς και της απαισιοδοξίας»)

Είσαι στην ουρά περιμένοντας να πληρώσεις τα διόδια. Βιάζεσαι να επιστρέψεις στο σπίτι, όταν παρατηρείς -με μεγάλη έκπληξη- ότι όλες οι άλλες λωρίδες κυκλοφορίας κινούνται πιο γρήγορα από τη δική σου. Αλλάζεις λοιπόν λωρίδα, για να διαπιστώσεις έντρομος ότι τα αυτοκίνητα στη νέα σου λωρίδα έχουν κολλήσει. Συνειδητοποιείς τότε ότι η λωρίδα που μόλις εγκατέλειψες κινείται πολύ πιο γρήγορα, όπως και κάθε άλλη βέβαια γύρω σου...

Καλωσόρισες στο δυστοπικό κόσμο του Νόμου του Μέρφι!

Όχι, δεν πρόκειται για κατάρα, πρόκειται για το γνωστό αξίωμα: Ό,τι μπορεί να πάει στραβά, θα πάει. Ο Νόμος του Μέρφι εμπίπτει στην τάση μας να δίνουμε έμφαση στα αρνητικά και να προσπερνάμε τα θετικά. Χρησιμοποιώντας τους νόμους της πιθανότητας, μοιάζει να κατέχει τη σιγουριά της βεβαιότητας.

Ποιος ήταν όμως ο Μέρφι και πώς προέκυψε ο περίφημος νόμος του;

Ο Edward Aloysius Murphy, Jr. (1918-1990) ήταν ένας Αμερικανός μηχανικός της Αεροναυπηγικής που δούλευε σε συστήματα ασφαλείας. Πολέμησε στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ως μέλος του αμερικανικού στρατού και έφτασε μέχρι το βαθμό του λοχαγού.

Το 1947 τον βρίσκει να εργάζεται στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Αμερικανικής Αεροπορίας, σε σχεδιασμούς πυραυλικής τεχνολογίας. Εδώ είναι που θα συλλάβει τον περίφημο νόμο του, ως μέρος της καθημερινής του ρουτίνας δοκιμών και αποτυχίας: «Ό,τι μπορεί να πάει στραβά, θα πάει», μονολογούσε σε κάθε νέα αστοχία του υλικού..

Ήταν ωστόσο μια μεμονωμένη δοκιμή που πυροδότησε την πρώτη επίκληση στο Νόμο: το 1949, στη βάση Edwards Air Force Base της California ερευνητές μελετούσαν την επίδραση που έχουν τα G (βαρύτητα) στο ανθρώπινο σώμα (project MX981), προσπαθώντας να καθορίσουν τον ακριβή αριθμό των G που θα μπορούσε να αντέξει ένας πιλότος, ώστε να ενσωματώσουν τη νέα αυτή γνώση στα μελλοντικά σχέδια της Αεροναυπηγικής.

Στους επόμενους μήνες αποτυχημένων δοκιμών ζητήθηκε η συνδρομή του μηχανικού Μέρφι, ο οποίος προσάρμοσε μια σειρά αισθητήρων που θα μπορούσαν να μετρήσουν επακριβώς τη δύναμη G που ασκούταν στον πιλότο.

Ένα ευτυχές ατύχημα ωστόσο, η λάθος σύνδεση των αισθητήρων από τον βοηθό του Μέρφι (!), κατέληξε στην πρώτη διατύπωση του νόμου του, που είχε τη μορφή μομφής: «Αν υπάρχουν δύο τρόποι να κάνεις κάτι και ο ένας εξ αυτών οδηγεί στην απόλυτη καταστροφή, αυτός (ο βοηθός του) θα διαλέξει το λάθος τρόπο».

Γενικεύοντας τη διαπίστωση, ο Μέρφι είχε στα χέρια του τον περιβόητο νόμο, η καθολικότητα του οποίου άφηνε άφωνους τους ανθρώπους. Λίγο αργότερα ο Νόμος του Μέρφι μπήκε στις επιθεωρήσεις και τα περιοδικά της Αεροναυπηγικής, ακόμα και στο βιβλίο ορειβασίας του Jack Sack ως επιγραφή (1952), πριν περάσει στην ποπ κουλτούρα και τον καθημερινό λόγο.

Ο Μέρφι δεν ήταν καθόλου ευχαριστημένος με την κοινή ερμηνεία του νόμου του, που επιμένει να βλέπει τη στριμμένη πλευρά των άψυχων αντικειμένων.

Ο Μέρφι, αντιθέτως, έβλεπε τον νόμο ως στρατηγική επιβίωσης στη ζωή, ως τμήμα ενός αμυντικού μηχανισμού, σύμφωνα με τον οποίο θα πρέπει πάντα να περιμένεις το χειρότερο σενάριο να βγει αληθινό. Όσο για τα πολλαπλά αναπτύγματα του νόμου του και τις μεταφορές του σε άλλους τομείς της καθημερινότητας, ο Μέρφι περιοριζόταν να τα αποκαλεί «γελοία, ασήμαντα και εσφαλμένα».

Η ουσία του Νόμου του Μέρφι βέβαια δεν ήταν καινούρια υπόθεση. Ήδη από το 1928 ο ταχυδακτυλουργός Adam Hull Shirk υπαινισσόταν ότι σε ένα ταχυδακτυλουργικό τρικ, 9 από τα 10 πράγματα που μπορούν να πάνε στραβά, συνήθως θα πάνε.

Από την πρώτη διατύπωση του Νόμου του Μέρφι, εκείνη τη μαγική στιγμή του '49, μπόλικες παραλλαγές και γενικεύσεις έχουν δει το φως της ημέρας. Ας δούμε τις πλέον δημοφιλείς:

Παγκόσμιες αλήθειες

Παρόλο που το αξίωμα του Μέρφι κατάφερε να συμπυκνώσει όλο τον πεσιμισμό του κόσμου, δεν έμεινε χωρίς απάντηση. Δεν ήταν λίγοι οι μελετητές που φιλοτέχνησαν δικές τους διατυπώσεις της περίφημης φράσης, καταλήγοντας σήμερα να έχουμε χιλιάδες παραλλαγές της αρχικής διατύπωσης...

Αλιευθέν από εδώ