Οι αλλαγές ξεκινούν από τα άτομα (Carl Jung)

Εποχή κρίσης και τα σημάδια γνώριμα. Τα κόμματα της εξουσίας καταποντίζονται, ΜΜΕ κατηγορούνται για μισθωμένη εξυπηρέτηση τραπεζικών συμφερόντων, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς ελαχιστοποιείται, η ανεργία εκτοξεύεται, τα φαινόμενα βίας τείνουν να γίνουν ανεξέλεγκτα.

Η αλλαγή είναι αναπόφευκτη αλλά το αν αυτή θα γίνει με ένα βήμα μπροστά ή με ένα βήμα πίσω εξαρτάται από τη στάση του καθενός από εμάς. Κανείς δεν είναι τόσο αδύναμος για να μην έχει επίπτωση η τελική στάση που θα πάρει.

Συμφωνώντας με αυτούς που εκτιμούν ότι η Ευρώπη έχει πάρει μια πορεία εκτροπής από τις δημοκρατικές καταστατικές της αρχές και επιστροφής σε προπολεμικές ατμόσφαιρες επιθετικότητας, σκέφτηκα να παραθέσω την εμπειρία του ψυχολόγου Καρλ Γιούνγκ που βίωσε την «ανάπτυξη» της Μπελ–Επόκ, τα γεγονότα των δύο παγκοσμίων πολέμων, του οικονομικού κραχ του 1929, και την άνοδο του φασισμού και του ολοκληρωτισμού στην Ευρώπη. Είναι χαρακτηριστικό το παρακάτω συμπέρασμά του, το οποίο, αν και βγαίνει μέσα από τις εμπειρίες των ταραγμένων χρόνων του 20ου αιώνα, απεικονίζει και τη σημερινή «νέα» πραγματικότητα της Ε.Ε: «Η δυσπιστία που έχει ο πρωτόγονος για τη γειτονική του φυλή, που νομίζαμε πως από καιρό την είχαμε ξεπεράσει, χάρη στους διεθνείς οργανισμούς μας, που αγκαλιάζουν ολόκληρη την υδρόγειο, ξαναγύριζε μ’ αυτό τον πόλεμο».

Ο Καρλ Γιούνγκ έχει μια μοναδική οπτική γωνία για τον ψυχολογικό μηχανισμό του ολοκληρωτισμού. Έχοντας βιώσει τις πιο ακραίες εκφράσεις του στην εποχή του, μας προειδοποιεί πως ένα από τα βασικότερα συμπτώματα του ολοκληρωτισμού είναι η προβολή της «σκιάς» μας στον γείτονα, στο αντίπαλο κόμμα, θρησκεία, έθνος ή συνάνθρωπο. Ο ολοκληρωτισμός έχει πολλές μορφές. Υπάρχει ο ολοκληρωτισμός του κράτους, του κεφαλαίου, της θρησκείας, ενός πολιτιστικού ρεύματος, της κοινωνικής άποψης.

 Για τους όχλους σε εποχές κρίσης

Κάθε ανθρώπινο ον έχει μια «σκιά». «Όλοι κλείνουμε μέσα μας έναν –στατιστικό- εγκληματία, όπως και έναν αντίστοιχο τρελό ή άγιο». Η φύση του εντός μας θηρίου είναι η «πανίσχυρη τάση για κυριαρχία». Αυτή η τάση, είναι υπαρκτή σε όλα τα ανθρώπινα όντα. Επειδή αναγνωρίζεται μέσα μας και αντίκειται των νόμων του κράτους και της θρησκείας, την αρνούμαστε και την απωθούμε από τη συνείδησή μας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι με αυτό τον τρόπο «ξεμπερδέψαμε». Απεναντίας, αυτή η ανώριμη στάση απέναντι στη μοχθηρή όψη του εαυτού μας –η άρνησή της- έχει ως επικίνδυνη συνέπεια, να «βλέπουμε στον αντίπαλο, τα δικά μας σφάλματα μεγαλωμένα σε απίστευτο βαθμό». Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άλλοι είναι άγιοι και εμείς οι κακοί αλλά ότι ο καθένας προβάλει στον άλλο τη σκιά του.

Όπως στη Γερμανία του Β’ Παγκοσμίου πολέμου έτσι και σε κάθε λαό, «η ήττα και η κοινωνική καταστροφή αυξάνουν το αγελαίο ένστικτο». Η «έλλειψη προσανατολισμού στο συνειδητό, αντισταθμίζεται με το αρχέτυπο της τάξης στο ασυνείδητο». Μέσα σε συνθήκες απόγνωσης, πανικού και φόβου, ελκόμαστε από σύμβολα τάξης, από «φύρερ», από «σωτήρες», από μοντέλα «ολοκληρωτικού κράτους», που «θα αναλάβει την ευθύνη» -για λογαριασμό μας. Αν όμως «τα σύμβολα της τάξης δεν αφομοιωθούν από το συνειδητό, οι δυνάμεις που εκφράζονται μέσα από αυτά, θα συσσωρευτούν σε επικίνδυνο σημείο». Στις συνθήκες, διάχυτου φόβου, «το άτομο εξαφανίζεται ολοκληρωτικά», και κυριαρχεί «ένα γενικό αμόκ, μια παγκόσμια και μοιραία δύναμη, που ενάντια στη συντριπτική της επίδραση, το άτομο είναι ανίκανο να αμυνθεί». Αυτές οι συνθήκες δημιουργούν τους όχλους. Όμως, ο «όχλος είναι από τη φύση του πάντα ανώνυμος και ανεύθυνος». «Μια τέτοια κατάσταση δημιουργεί τις προϋποθέσεις για το συλλογικό έγκλημα».

                                                      Για τις μεγάλες ιδεολογίες

Στην ιστορία διαγράφεται η σταδιακή ανάδυση νέων ρευμάτων ιδεών. Έχουμε όμως την τάση να μετατρέπουμε τις ιδέες σε «ισμούς» και σε «μεγάλα σωτήρια» σχέδια τα οποία όμως είναι πολύ μακράν της αρχικής ιδέας από την οποία εμπνεύστηκαν. Έτσι, το ότι «το μεγάλο σχέδιο αποτυγχάνει, αυτό οφείλεται στο ότι ο άνθρωπος είναι μια αποτυχία. Γι’ αυτό δεν χρειάζεται παρά κοινός νους για να αρχίσει κανείς να διορθώνει τον εαυτό του. Αλλά επειδή δεν μπορεί πια να βασίζεται σε εξωτερικές αυθεντίες, πρέπει να γνωρίζει και να κατανοεί την πιο ατομική και μύχια βάση της υποκειμενικής του ύπαρξης για να χτίσει τα θεμέλια του στα αιώνια δεδομένα της ανθρώπινης ψυχής».

«Η ορθολογική μας στάση θέλει να μας κάνει να πιστεύουμε ότι μπορούμε να κάνουμε θαύματα με τις οργανώσεις, με την επιβολή νέων νόμων, ή με παρόμοιες καλοπροαίρετες επινοήσεις. Αλλά, στην ουσία, το πνεύμα του έθνους μπορεί να αναθεωρηθεί μόνο με μια αλλαγή στη στάση του ατόμου».

  

                                       Για την αναγκαιότητα της ατομικής αλλαγής

Οι συνέπειες από τη δημιουργία συνθηκών, όπου ο σεβασμός στο άτομο έχει χαθεί και όπου αυτό «εξαφανίζεται ολοκληρωτικά», είναι η επικράτηση της «επικίνδυνης ροπής προς την ομαδική ψυχολογία». Συνέπεια της κυριαρχίας της ψυχολογίας του όχλου είναι ότι «η αλλαγή του χαρακτήρα που επέρχεται με την ανάδυση των συλλογικών δυνάμεων είναι καταπληκτική. Ένα ευγενικό και λογικό όν μπορεί να μεταβληθεί σε έναν μανιακό ή σε ένα άγριο κτήνος». Φυσικά, «τίποτα δεν θα μπορούσε να εκραγεί από τα βάθη μας εάν δεν υπήρχε μέσα μας. Στην πραγματικότητα, ζούμε συνέχεια επάνω σε ένα ηφαίστειο». Γι’ αυτό ο «κάθε άνθρωπος έχει χρέος να συνειδητοποιήσει και να μάθει να χειρίζεται» τη σκιά του.

Η ώριμη αντιμετώπιση των δυνάμεων του ασυνείδητου, «είναι ένα πολύ δύσκολο έργο που απαιτεί μεγάλο βαθμό ηθικής ευθύνης. Σχετικά ελάχιστα άτομα μόνο είναι ικανά για μια τέτοια επίτευξη και αυτά δεν είναι πολιτικοί, αλλά οι ηθικοί ηγέτες της ανθρωπότητας. Η συντήρηση και η μεγαλύτερη ανάπτυξη του πολιτισμού στηρίζεται σε αυτά τα άτομα».

Αλέξανδρος Μπέλεσης

Οι αναφορές του Carl Jung επιλέχθηκαν από το βιβλίο «Το αρχέτυπο του ολοκληρωτισμού» των εκδόσεων Σπαγειρία, το οποίο τυπώθηκε το 1990.

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος

Τα Δέντρα και τα Πρόβατα...

Τα πρόβατα περπατάνε με το κεφάλι κάτω ψάχνοντας συνέχεια για τροφή. Σπάνια σηκώνουν το κεφάλι.

Τα δέντρα ενώνουν τη γη με τον ουρανό, στέλνοντας τις ρίζες τους βαθιά μέσα στο χώμα και τα φύλλα τους ψηλά προς τα πάνω.

Τα πρόβατα ακολουθούν τυφλά το κοπάδι για να μη μείνουν μόνα. Το ακολουθούν οπουδήποτε, δεν έχουν καμιά ανεξαρτησία.

Τα δέντρα στέκονται ίσια και ανεξάρτητα δεν χρειάζονται τίποτε αλλά έχουν πολλά να δώσουν.

Τα πρόβατα κάνουν πολύ θόρυβο με τα κουδούνια τους και τα βελάσματα τους.

Τα δέντρα στέκουν σιωπηλά και μόνο στον άνεμο ψιθυρίζουν. Αυτή η σιωπή φέρνει ηρεμία σε όσους βρίσκονται γύρω τους.

Τα πρόβατα εξαρτώνται από εκείνον που τα εκμεταλλεύεται και που τελικά θα τα σκοτώσει.

Τα δέντρα δεν ακολουθούν κανέναν. Προσφέρουν συνέχεια σ αυτούς που ζητούν καταφύγιο η τροφή.

Τα δέντρα δίνουν χωρίς να ζητούν ανταλλάγματα, δίνουν χωρίς εγωισμό και χωρίς να νοιάζονται τι θα κάνουν οι άλλοι με αυτά που τους προσφέρουν.

Τα δέντρα μεγαλώνουν πάντα προς τα πάνω ψάχνοντας πάντα να βρουν ήλιο και φως. Ποτέ δεν αναζητούν το σκοτάδι. Χρησιμοποιούν με αγάπη κάθε ενέργεια για να φέρουν περισσότερο φως στην ύπαρξη τους.

Τα δέντρα είναι μεγάλα και σοφά, έχουν δει εκατοντάδες χρόνια πολιτισμού να περνούν από τα μάτια τους κι όμως δεν υπερηφανεύονται γι αυτό ούτε έχουν την αξίωση να τα ακούν οι άλλοι. Αφήνουν τη σοφία τους να εκφράζεται μέσα από την ηρεμία που ακτινοβολούν.

Γιώτα Σοσούλα 

Η νίκη στις Πλαταιές (όταν χρησιμοποιείς την δύναμη του αντιπάλου εναντίον του)

Αν και η απελευθέρωση του ανθρώπου από τα δεσμά της Θεοκρατίας πραγματοποιήθηκε στον ελλαδικό χώρο όπου γεννήθηκε η επιστήμη και η λογική, ελάχιστοι γνωρίζουν ότι οι αρχαίοι πρόγονοί μας, όπως άλλωστε και οι Βυζαντινοί, ήταν εξαιρετικά προληπτικοί άνθρωποι και καθόριζαν πολλές πλευρές της ζωής τους βασισμένοι στα σημάδια που τους έδιναν οι υπερφυσικές δυνάμεις στις οποίες πίστευαν.

Απ' όλους τους Αρχαίους Έλληνες όμως, κανείς δεν ήταν πιο προληπτικός από τους Σπαρτιάτες. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της ιδιομορφίας των Σπαρτιατών θα βρούμε στη μάχη των Πλαταιών (479 π.Χ) όπου, λόγω κάποιας ασυνεννοησίας, οι Σπαρτιάτες μαζί με τους γείτονες (και συχνά εχθρούς τους) Τεγεάτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον κύριο όγκο του περσικού στρατού.

Οι περισσότεροι και οπλισμένοι κυρίως με εκήβολα όπλα (τόξα, ακόντια κ.λπ.) Πέρσες πλησίασαν τότε τη Σπαρτιατική φάλαγγα και άρχισαν να χτυπούν από απόσταση ασφαλείας τους πυκνά παρατεταγμένους Έλληνες. Όπως ήταν φυσικό, οι γενναίοι Σπαρτιάτες ζήτησαν αμέσως από τον Βασιλιά και στρατηγό τους Παυσανία την άδεια να επιτεθούν και να σκορπίσουν αυτούς τους θρασύς βαρβάρους. Εκείνος όμως τους απάντησε ότι οι χρησμοί δεν ευνοούσαν επίθεση και τους κάλεσε να παραμείνουν στη θέση τους.

Όσο περνούσε η ώρα, όλο και περισσότεροι Πέρσες έφταναν στην πρώτη γραμμή και όλο και πιο πολλοί Σπαρτιάτες και Τεγεάτες έπεφταν από τα τόξα και τα ακόντιά τους ανίκανοι να ανταποδώσουν τα χτυπήματα αφού διέθεταν ολισμό αποκλειστικά για μάχη σώμα με σώμα (αγχέμαχα όπλα όπως δόρατα και σπαθιά). Οι άνδρες λοιπόν άρχισαν να δυσανασχετούν και να ζητούν όλο και πιο έντονα την άδεια να επιτεθούν, αλλά ο Παυσανίας επέμενε να ρωτά τους μάντεις και, παίρνοντας αρνητική απάντηση, τους διέταζε να παραμείνουν στις θέσεις τους.

Τελικά, κάποια στιγμή οι Τεγεάτες δεν άντεξαν άλλο και κινήθηκαν μόνοι τους, χωρίς διαταγή, εναντίον των Περσών, ακολουθούμενοι όμως σχεδόν αμέσως από τους Σπαρτιάτες, καθώς εκείνη τη στιγμή ο Παυσανίας ανακοίνωσε πως επιτέλους οι χρησμοί ήταν ευνοϊκοί και μπορούσαν να επιτεθούν.

Όλοι γνωρίζουμε πως η επίθεση αυτή έληξε με μια περιφανή νίκη των Ελλήνων και ο Παυσανίας απέκτησε τεράστια δόξα και κύρος σε όλη την Ελλάδα. Εκ πρώτης όψεως βέβαια η δόξα αυτή δεν φαίνεται να δικαιολογείται από τις πράξεις του, καθώς μοιάζει να συμπεριφέρθηκε όχι σαν αρχηγός που αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και παίρνει δύσκολες αποφάσεις, αλλά ως ένας δειλός θρησκόληπτος που παρέδωσε τη στρατηγία στους οιωνοσκόπους και άφησε σε αυτούς την ευθύνη της διεξαγωγής της μάχης.

Τα φαινόμενα όμως απατούν.

Ο Παυσανίας ήταν ένας πολύ ευφυής άνθρωπος και γνώριζε πολύ καλά τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα όχι μόνο του αντιπάλου, αλλά και της δικής του παράταξης. Κατάλαβε λοιπόν αμέσως ότι αν οι βαρύτερα οπλισμένοι άνδρες του επιτίθονταν αμέσως στους βαρβάρους που τους παρενοχλούσαν, θα κατάφερναν μεν να τους διασκορπίσουν αλλά τότε εκείνοι απλώς θα αποτραβιόντουσαν λίγο μακρύτερα και θα συνέχιζαν πάλι να φθείρουν από μακριά τους Έλληνες οι οποίοι, κουβαλώντας μεγαλύτερο βάρος, γρήγορα θα κουράζονταν από την καταδίωξη και θα περικυκλώνονταν από τους πολυαριθμότερους εχθρούς.

Όπως θα έκανε και ένας καλός μαχητής του Judo λοιπόν, ο Παυσανίας αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τη δύναμη του εχθρού του εναντίον του. Κρατώντας τους άνδρες του ακίνητους γνώριζε πως όλο και περισσότεροι Πέρσες θα συγκεντρώνονταν απέναντί τους για να τους χτυπήσουν εκ του ασφαλούς. Όταν λοιπόν θα μαζεύονταν αρκετοί, οι Έλληνες θα επιτίθονταν βέβαιοι πως οι εχθροί απέναντί τους δεν θα μπορούσαν να διαφύγουν, μια και θα εμποδίζονταν από τις δεκάδες χιλιάδες των άλλων Περσών οι οποίοι θα είχαν συγκεντρωθεί πίσω τους, περιμένοντας και αυτοί τη σειρά τους για να χτυπήσουν τους "παθητικούς" Έλληνες. 

Όσο πειθαρχημένοι και αν ήταν οι άνδρες  τουόμως, ο Παυσανίας γνώριζε πως δύσκολα θα μπορούσε να τους πείσει να δεχθούν αδιαμαρτύρητα τα χτυπήματα των Περσών μέχρι να έρθει η κατάλληλη στιγμή. Έτσι, αποφάσισε να εκμεταλλευτεί τη δεισιδαιμονία τους και δεν διέταξε επίθεση παρά μόνο όταν δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς (όταν οι Τεγεάτες δεν άντεξαν πλέον την αναμονή και επιτέθηκαν, αδιαφορώντας για τις διαταγές του).

Ευτυχώς για τον Παυσανία και για την Ελλάδα, οι συγκεντρωμένοι εχθροί ήταν ήδη αρκετοί και το σχέδιο λειτούργησε. Οι πρώτες γραμμές των Περσών προσπάθησαν να διαφύγουν, αλλά μπερδεύτηκαν με τις ενισχύσεις που έρχονταν από πίσω και επικράτησε κομφούζιο που σύντομα μετατράπηκε σε πανικό και φυγή.

Η νίκη στις Πλαταιές λοιπόν ήταν ένας θρίαμβος της γενναιότητας και του στρατιωτικού δόγματος των Ελλήνων, αλλά ωφελήθηκε τα μέγιστα και από τις διπλωματικές ικανότητες του Παυσανία ο οποίος αξιοποίησε προς όφελος των στρατιωτών του το ελάττωμα της δεισιδαιμονίας που τους χαρακτήριζε.

Δυστυχώς, στη ζωή σπάνια βρίσκονται άνθρωποι που μας αγαπούν τόσο πολύ και είναι τόσο ικανοί ώστε να κάνουν ακόμη και τα ελαττώματά μας να λειτουργούν προς το συμφέρον μας. Οι περισσότεροι πράττουν το ακριβώς αντίθετο και χρησιμοποιούν αυτά τα ίδια ελαττώματα (ματαιοδοξία, απληστία, φόβος κ.λπ.) για να μας βλάψουν και να για ωφεληθούν οι ίδιοι σε βάρος μας.

Για παράδειγμα, ο Κλεισθένης κατάφερε να κάνει την Αθήνα μεγάλη δύναμη, δωροδοκώντας το μαντείο των Δελφών. Έτσι, κάθε φορά που οι Σπαρτιάτες ρωτούσαν κάτι, η Πυθία απαντούσε μόνο "Ελευθερώστε την Αθήνα". Τελικά πείστηκαν, έκαναν εκστρατεία και έδιωξαν τον τύραννο Ιππία με αποτέλεσμα την εγκαθίδρυση δημοκρατίας με αρχηγό τον μέχρι τότε εξόριστο Κλεισθένη ο οποίος ξεκίνησε τις μεταρρυθμίσεις που οδήγησαν την Αθήνα στο απόγειο της δύναμης και της δόξας της.

Η προστασία μας λοιπόν από την κακότητα, τις επιβουλές και τις παγίδες του κόσμου δεν βρίσκεται ούτε στην πονηριά ή την ευφυΐα μας ούτε στην συνεχή εγρήγορση και τη δυσπιστία μας, αλλά στο χαρακτήρα μας και στην αναγνώριση και θεραπεία των ελαττωμάτων μας. Την επόμενη φορά λοιπόν που κάποιος θα σας εξαπατήσει θυμηθείτε τους Σπαρτιάτες. Η αιτία του κακού δεν βρίσκεται στο ότι δεν αναγνωρίσαμε τον πραγματικό τους σκοπό, αλλά στο ότι δεν φροντίσαμε να διορθώσουμε τα ελαττώματά μας που αυτός τελικά εκμεταλλεύτηκε.

Πάλι δική μας η ευθύνη λοιπόν. Όπως άλλωστε ταιριάζει σε ελεύθερους και αυτεξούσιους ανθρώπους.

 Γιώργος Επιτήδειος

Το σπασμένο πιάτο...

Πέτα  ένα βάζο στο πάτωμα και σπάστο.

-         ΟΚ το έκανα…

Έσπασε;

-         Ναι, έσπασε ...

Τώρα ζήτα συγνώμη...

-         Συγνώμη!

«Ξανά έγινε» το πιάτο ολόκληρο όπως πρίν;

     -  Όχι ...!!

Κατάλαβες τώρα ;...

Ο Ουροβόρος όφις

Ο Ουροβόρος που δαγκώνει ή καταπίνει την ουρά του, είναι ένα πολύ συνηθισμένο σύμβολο, άμεσα συνδεδεμένο με την Αλχημεία, τους Γνωστικούς πρωτο-Χριστιανούς και την Ερμητική φιλοσοφία, αλλά το συναντάμε και σε ολόκληρο τον κόσμο με διάφορες μορφές. 

Η αρχαιότερη απεικόνιση που γνωρίζουμε, χρονολογείται το 1600 π.Χ. στην Αίγυπτο, αν και ακόμα αρχαιότερες απεικονίσεις δράκων στην Ασία του 4700 έως 2200 π.Χ., θυμίζουν έντονα τον Ουροβόρο και ίσως η αρχική του προέλευση να είναι από εκεί, που πέρασε στην Αίγυπτο με τον δρόμο του μεταξιού. Από τους Αιγυπτίους πέρασε στους Φοίνικες και από τους Φοίνικες στους Έλληνες, όπου έλαβε την ονομασία "Ουροβόρος" με την οποία έγινε γνωστό το σύμβολο και κυριολεκτικά σημαίνει "καταβροχθίζει την ουρά του".

Συνήθως αναπαρίσταται σαν φίδι, το αρχέγονο και ερμαφρόδιτο σύμβολο θανάτου και αναγέννησης, καταστροφής και δημιουργίας, σοφίας και πάθους, που συναντάμε σε κάθε φιλοσοφία και θρησκεία ανά τον κόσμο.

Άλλες φορές αναπαρίσταται ως ερπετοειδής δράκος, ο λεγόμενος και "φτερωτός όφις", που επίσης πρόκειται για αρχαιότατο σύμβολο που συναντάμε σε κάθε φιλοσοφία ανά τον κόσμο. Ο Δράκος ως "φτερωτός όφις" συνδυάζει τα γήινα με τα ουράνια, την ύλη με την ψυχή, τα κατώτερα με τα ανώτερα και τα έξω με τα έσω.

Επίσης, ο Ουροβόρος μερικές φορές αναπαρίσταται με δύο πόδια, τονίζοντας την δυαδικότητα της φύσης του, άλλες φορές με τέσσερα πόδια, παραπέμποντας στα 4 βασικά στοιχεία του κόσμου και άλλες φορές με φτερά σαν νυχτερίδας, η οποία, όπως και ο "φτερωτός όφις", συμβολίζει τα γήινα (ποντίκι) και τα ουράνια (πουλί).

Αντίθετα, ο Ουροβόρος που καταπίνει την ουρά του, είναι δυναμικός. Περιγράφει την σπειροειδή δύναμη και συμβολίζει την σπείρα, που είναι κυλινδρική και αεικίνητη. Εάν φανταστούμε την κίνηση, ο Ουροβόρος συνεχίζοντας να καταπίνει την ουρά του, κάποια στιγμή θα φτάσει στο κεφάλι του και θα εξαφανιστεί. Έτσι, συμβολίζει την πύλη μεταξύ του Όλου και του Απόλυτου.

Συμβολίζει δηλαδή τον κύκλο του Όλου, που εκτινάχθηκε και κινείται σαν σπείρα, μέχρις ότου να φτάσει στο ύστατο σημείο που θα το εκτινάξει πάλι πίσω από εκεί που ξεκίνησε, για να εξαφανιστεί πάλι μέσα στο Απόλυτο, από το οποίο εκτινάχτηκε αρχικά. Αυτήν την μορφή, συναντάμε πιο συχνά σε Αλχημιστικά χειρόγραφα. Για τους Αλχημιστές επίσης, αυτός ο Ουροβόρος συμβολίζει και τον κύκλο που ενώνει τον συνειδητό με τον υποσυνείδητο νου.

Ο φημισμένος ψυχοαναλυτής Καρλ Γιούνγκ, αναγνωρίζοντας την σοβαρότητα του συμβόλου, σχολιάζει λέγοντας:

Ο Δράκος είναι ίσως το αρχαιότερο σύμβολο της Αλχημείας για το οποίο έχουμε γραπτές μαρτυρίες. Εμφανίζεται ως "ο Ουροβόρος", αυτός που τρώει την ουρά του, στον Κώδικα του Μαρκιανού, που χρονολογείται τον 10^ο ή 11^ο αιώνα, μαζί με το θρυλικό "Εν το Παν".

Ο Επίκουρος μας λέει "Το Παν ήταν από την αρχή σαν ένα αυγό, με το φίδι (πνεύμα) σαν λωρίδα ή κύκλο γύρω του".

Ο Ουροβόρος εμφανίζεται επίσης μαζί με το Άλφα και Ωμέγα, ενώ κατά την Ορφική Κοσμολογία είναι αυτός που τυλίγει το Κοσμικό Αυγό - ο Αιώνας, ο χρόνος ζωής του Όλου.

Στους Νορβηγικούς μύθους τον συναντάμε με το όνομα Jormungandr, έναν από τα 3 παιδιά του Θεού Λόκι, που μεγάλωσε τόσο πολύ, ώστε μπορούσε να περικυκλώσει τον κόσμο και να δαγκώσει την ουρά του.

Στους Ινδουιστικούς μύθους αναπαρίσταται ως δράκος που περικλείει μια χελώνα - σύμβολο των 4 στοιχείων που στηρίζουν τον κόσμο.

Τέλος, τον συναντάμε επίσης στους μύθους των Ατζέκων, των Κινέζων και των Σαμάνων.

Ο Ουροβόρος υπάρχει στο παλιό χαρτονόμισμα των πεντακοσίων δραχμών. Συγκεκριμένα στο κάτω μέρος του χαρτονομίσματος.

Είναι πραγματικά εντυπωσιακό που οι σοφοί κάθε λαού ανά την υφήλιο, εδώ και πολλές χιλιάδες χρόνια μοιράζονται και ενστερνίζονται την φιλοσοφία που συμβολίζει ο Ουροβόρος. Ακόμα και πίσω από κάθε θρησκεία, νεότερη και παλαιότερη, συναντάμε έναν "Ουροβόρο"... Ένα γεγονός που επιβεβαιώνει την υπόθεση ότι οι θρησκείες και φιλοσοφίες του κόσμου και των αιώνων έχουν έναν κοινό πυρήνα...

Αλιευθέν

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος

Ο Φειδίας και οι περιπέτειες του....

Ο Φειδίας ήταν γιος του Χαρμίδη. Γεννήθηκε γύρω στο 490 π.Χ. και πέθανε το 430 π.Χ. Ήταν ένας από τους γνωστότερους γλύπτες της ελληνικής αρχαιότητας, ίσως ο σημαντικότερος της κλασικής περιόδου. Δάσκαλοί του ήταν ο Ηγίας από την Αθήνα, ο Αγέλαδος από το Άργος και ο Πολύγυστος. 

Τα πρώτα έργα του Φειδία ήταν αφιερωμένα εις μνήμην της νίκης των Ελλήνων στον Μαραθώνα εναντίον των Περσών. Στους Δελφούς ο Φειδίας ανήγειρε ένα γλυπτικό σύμπλεγμα από ορείχαλκο, που περιελάμβανε τα αγάλματα του Απόλλωνα και της Αθηνάς, μερικών άλλων ηρώων μαχητών και του στρατηγού Μιλτιάδη. 

Αργότερα κατασκεύασε τη χάλκινη Αθηνά Προμάχο που ήταν ανάθημα της Αθήνας στην Ακρόπολη από τα λάφυρα της νίκης. Το άγαλμα είχε ύψος 8-9 μέτρα και όπως αναφέρει ο περιηγητής του 2ου αιώνα μ.Χ. Παυσανίας, η αιχμή του δόρατος και η κορυφή του λοφίου από το κράνος της ήταν ορατά από το Σούνιο. Ήταν στημένο μεταξύ Προπυλαίων και Ερεχθείου, όπου διατηρείται η θεμελίωση του βάθρου.

Ο Φειδίας φιλοτέχνησε επίσης το περίφημο χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς Παρθένου για το σηκό του Παρθενώνα (446-438 π.Χ.), που  αποτέλεσε καινοτομία στην τεχνική των λατρευτικών αγαλμάτων. 

Η Αθηνά Παρθένος υπήρξε μία δημιουργία που συνδύαζε τα πολύτιμα υλικά με τα μυθολογικά θέματα και συμπύκνωνε το ιστορικό παρελθόν και τη δύναμη της Αθηναϊκής δημοκρατίας του 5ου π.Χ. αιώνα. Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος αναφέρει το ύψος του αγάλματος (11,544 μ.) και ο Παυσανίας αναλυτική περιγραφή. Μία ιδέα για τον τύπο του αγάλματος παρέχουν τα ρωμαϊκά αντίγραφα, όπως η Αθηνά Lenormant και η Αθηνά του Βαρβακείου (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο).

Η θεά παριστάνεται σε όρθια στάση, στραμμένη προς την ανατολική θύρα του Παρθενώνος, φορώντας δωρικό πέπλο με μακρύ απόπτυγμα ζωσμένο με φίδι. Το στήθος της καλύπτει η αιγίδα με το γοργόνειο, όπου συναντάμε και πάλι φίδια. Η περικεφαλαία της  είχε τριπλό λοφίο, του οποίου το μεσαίο τμήμα απολήγει σε Σφίγγα και στα δύο πλαϊνά σε μορφές φτερωτών αλόγων (πήγασοι). 

Στο δεξί της χέρι, που στηριζόταν είτε στο ιερό της φίδι είτε σε κίονα, κρατάει φτερωτή Νίκη. Με το αριστερό της κρατά δόρυ και στηρίζει την άντυγα της ασπίδας της, που φέρει ως επίσημα γοργόνειο ενώ φίδι, ο Εριχθόνιος, περιελίσσεται στο εσωτερικό τμήμα της. Το εσωτερικό της ασπίδας διακοσμούσε ανάγλυφη ή ζωγραφική (πάνω σε δέρμα) παράσταση Γιγαντομαχίας (σύγκρουση θεών και Γιγάντων), στο δε εξωτερικό της απεικονιζόταν επίσης σε ανάγλυφο Αμαζονομαχία (αγώνας των Αθηναίων εναντίον των Αμαζόνων).

Σύμφωνα με την παράδοση, το άγαλμα πατούσε σε μνημειακή βάση ύψους 1,20μ., την οποία κοσμούσε περιμετρικά ανάγλυφη απεικόνιση του μύθου της γέννησης της Πανδώρας. Τέλος, τα τυρρηνικά σανδάλια της θεάς έφεραν παράσταση Κενταυρομαχίας (μάχη μεταξύ Λαπίθων και Κενταύρων). Μπροστά από το άγαλμα υπήρχε δεξαμενή νερού για την διατήρηση της υγρασίας του ελεφαντόδοντου.

Στα 295 π.Χ. ο τύραννος Λάχαρης, διορισμένος από τον βασιλέα της Μακεδονίας Κάσσανδρο ως τοποτηρητής της Αθήνας, αφαίρεσε τα χρυσά τμήματα του αγάλματος προκειμένου να «εκπορήση χρημάτων» (δηλ. για την κοπή νομίσματος)· τα τμήματα αυτά αποκαταστάθηκαν σύντομα (πολύ πιθανόν το 290 π.Χ.), αφού χύθηκαν μέσα στα ίδια καλούπια με τα πρωτότυπα. Τον 5ο αι. μ.Χ. η χρυσελεφάντινη Αθηνά μεταφέρθηκε από τους χριστιανούς στην Κωνσταντινούπολη. Έκτοτε χάνονται τα ίχνη της. 

Η ποσότητα χρυσού που χρησιμοποίησε ο Φειδίας για την  κατασκευή του (44 τάλαντα) προκάλεσε  τους Αθηναίους να τον κατηγορήσουν  για κατάχρηση. Ο Φειδίας απέδειξε την αθωότητά του, επειδή ο Περικλής τον είχε συμβουλέψει να κάνει το χρυσό ένδυμα της Αθηνάς αποσπώμενο. Έτσι μπόρεσε να το αποσυναρμολογήσει και να το  ζυγίσει. Το βάρος του χρυσού βρέθηκε ακέραιο 44 τάλαντα (1.140 χλγρ), και έτσι ο Φειδίας αθωώθηκε. 

Όμως κατόπιν κατηγορήθηκε για αλαζονεία επειδή στην εξωτερική όψη της ασπίδας της Αθηνάς, που έφερε ανάγλυφη Αμαζονομαχία, παρέστησε σε δύο Αθηναίους πολεμιστές το πορτρέτο του Περικλή και το δικό του. Ο Πλούταρχος αναφέρει ότι ο Φειδίας πέθανε στη φυλακή, ενώ σύμφωνα με το χρονικογράφο του 4ου αιώνα π.Χ. Φιλόχωρο, μετά την ολοκλήρωση της Παρθένου ο Φειδίας εγκατέλειψε για πάντα την Αθήνα για να αποφύγει την καταδίκη και πήγε στην Ολυμπία.

Για το περίφημο άγαλμα του Ολύμπιου Διός στην Ολυμπία (ένα από τα επτά θαύματα του κόσμου) δεν σώζεται κανένα στοιχείο εκτός από μερικές μικρές παραστάσεις σε νομίσματα της Ηλείας, που δίνουν μία γενική μόνο ιδέα της στάσεως και του σχήματος της κεφαλής. Ο θεός ήταν καθισμένος σε θρόνο με σκήπτρο στο αριστερό του χέρι και Νίκη στο δεξί. Στα σανδάλια του αναγραφόταν η επιγραφή "Φειδίας Χαρμίδου υιός μ' εποίησε Αθηναίος". Τα γυμνά μέρη του σώματος ήταν από ελεφαντόδοντο ενώ τα ενδύματα ήταν από χρυσάφι. Ο θρόνος έφερε πλουσιότατο γλυπτικό διάκοσμο καθώς ήταν από χρυσό, ελεφαντόδοντο, έβενο και πολύτιμους λίθους.

Η συνείδηση και ο Διευρυμένος εαυτός μας

Η βασική αρχή της αρχαίας γνώσης συνίσταται στο ότι το πνεύμα, η συνείδηση, είναι η υπέρτατη πραγματικότητα. Είναι το μη τοπικό θεμέλιο της ύπαρξης το οποίο διακρίνεται σε αντικειμενική και υποκειμενική πραγματικότητα. Η υποκειμενική πραγματικότητα υφίσταται μέσα σας, με τη μορφή των σκέψεων, των συναισθημάτων, των επιθυμιών, της φαντασίας, των φαντασιώσεων, των αναμνήσεων και των βαθύτερων φιλοδοξιών. 

Η αντικειμενική πραγματικότητα είναι το υλικό σας σώμα και ο κόσμος που αντιλαμβάνεστε με τις αισθήσεις σας. Και οι δύο αυτές πραγματικότητες συνυπάρχουν και εξαρτώνται η μία από την άλλη. Δεν προκαλούν η μία την άλλη, και όμως αλληλεξαρτώνται. Σχετίζονται μη αιτιατά η μια με την άλλη. 

Όπως ακριβώς ένα κύτταρο μέσα στη μήτρα διαφοροποιείται σε εγκεφαλικά, νευρικά και οπτικά κύτταρα, και μέσα από αυτά μας προσφέρει μια εμπειρία του κόσμου, έτσι και το μη τοπικό πνεύμα γίνεται ταυτόχρονα ο παρατηρητής και το αντικείμενο της παρατήρησης, οι αισθήσεις του σώματος και ο υλικός κόσμος, ο βιολογικός οργανισμός και το περιβάλλον του, οι σκέψεις και τα συναισθήματα.

 

Τόσο ο εσωτερικός όσο και εξωτερικός σας κόσμος αποτελούν τμήματα ενός συνεχούς, ενός μοναδικού και αδιαχώριστου πεδίου δραστηριότητας. Ο εξωτερικός κόσμος είναι ο καθρέφτης αυτού που είστε σε οποιαδήποτε δεδομένη στιγμή στο χωροχρόνο. Πολλοί έχουν εκφράσει αυτή την ιδέα με διάφορους τρόπους. 

Οι πνευματικοί δάσκαλοι μας λένε πως αν θέλουμε να αντιληφθούμε την κατάσταση της προσωπικής μας συνείδησης, αρκεί να κοιτάξουμε γύρω μας και να δούμε τι συμβαίνει στον κόσμο. Σε οποιαδήποτε δεδομένη χρονική στιγμή, η ατομική μας πραγματικότητα ενορχηστρώνεται από την αίσθηση που έχουμε για τον εαυτό μας, μέσω της συγχρονικότητας και της σύμπτωσης.

Αν η αίσθηση που έχετε για τον εαυτό σας είναι περιορισμένη, αυτό εκφράζεται με ένα άκαμπτο σώμα, μια τρομαγμένη όψη και ένα ανασφαλές περιβάλλον. Από την άλλη, αν η αίσθηση που έχετε για τον εαυτό σας, είναι διευρυμένη, αυτό εκφράζεται με ένα χαλαρό σώμα και ένα ανοιχτό και φιλικό περιβάλλον, μέσα στο οποίο οι προθέσεις σας εκπληρώνονται συγχρονιστικά. 

Ο διευρυμένος εαυτός σας αισθάνεται πάντα γαλήνιος, ελεύθερος απεριόριστος και ευέλικτος, και νιώθει δέος απέναντι στο μυστήριο της ύπαρξης. Η αίσθηση που έχουμε για τον εαυτό μας, καθορίζει και τη στάση μας. Η απληστία, η υπεροψία, η επιθετικότητα, η απαιτητική και δυσάρεστη συμπεριφορά, και η άσχημη διάθεση πηγάζουν από μια περιορισμένη αίσθηση του εαυτού. Η μετριοφροσύνη, η προσφορά, η συμφιλίωση, η χάρη και η αυτάρκεια προέρχεται πάντα από έναν διευρυμένο εαυτό. 

Κατ’ επέκταση, η συμπεριφορά μιας ομάδας ανθρώπων που κατέχουν θέσεις κλειδιά σε κοινωνίες και θεσμικά όργανα, καθορίζει και τη συμπεριφορά των υπολοίπων μελών αυτών των οργανισμών. Όταν ένας πολιτισμός διαθέτει περιορισμένη ταυτότητα, κατά κύριο λόγο επικεντρώνεται στο κέρδος, στον ανελέητο ανταγωνισμό, στον οικονομικό ιμπεριαλισμό, στον ακραίο εθνικισμό, στον πόλεμο, τη βία και το φόβο . 

 Αν οι ταγοί μιας κοινωνίας μπορούσαν να εκφράσουν τον διευρυμένο εαυτό τους, τότε όχι μόνο θα εκπλήρωναν τις προσωπικές τους επιθυμίες, αλλά και θα άλλαζαν τον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται ο πολιτισμός του λαού τους. Ένας τέτοιος πολιτισμός θα είχε ως επίκεντρο την προσφορά προς τους άλλους και όχι την απληστία, την συνεργασία και όχι τον ανταγωνισμό, την ανοιχτή καρδιά και όχι τις ανοιχτές αγορές. Διακριτικά γνωρίσματα ενός τέτοιου πολιτισμού θα ήταν η ειρηνική επίλυση των διαφορών, η ευσπλαχνία, η ταπεινοφροσύνη, η γαλήνη και η κοινωνική και οικονομική δικαιοσύνη.

Εξετάζοντας τον σύγχρονο κόσμο, διαπιστώνουμε την ύπαρξη μιας συγκεχυμένης αλληλουχίας αλληλεξαρτώμενων γεγονότων που λαμβάνουν χώρα ταυτόχρονα. Οι κοινωνιολόγοι υποστηρίζουν πως η συλλογική μας συμπεριφορά διαμορφώνει ένα περιβάλλον, το οποίο δεν είναι σε θέση να συντηρήσει τη ζωή πάνω στη Γη, εξαιτίας της αποψίλωσης των δασών και της εξάντλησης των αποθεμάτων ορυκτών και καυσίμων, πράγμα που οδηγεί σε άλλα καταστροφικά αποτελέσματα, όπως το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η αλλαγή των κλιματολογικών συνθηκών, οι τυφώνες και οι καταστροφικές παλίρροιες. 

Με πρώτη ματιά αυτά τα γεγονότα μοιάζουν άσχετα μεταξύ τους, αλλά δεν είναι∙ είναι το αποτέλεσμα της περιορισμένης αίσθησης που έχουμε για τον εαυτό μας, και προκύπτουν συγχρονιστικά και ταυτόχρονα. Οι θρησκευτικές διαμάχες, η μόλυνση του περιβάλλοντος, η τρομοκρατία, η διάβρωση του εδάφους, τα πυρηνικά εργοστάσια, ο εθισμός στα ναρκωτικά, εξαφάνιση ζωικών και φυτικών ειδών, η φτώχεια, η εγκληματικότητα, η πολεμική βιομηχανία, οι πλημμύρες και η πείνα, τα επικίνδυνα χημικά στην τροφική αλυσίδα και οι πόλεμοι, όλα αυτά σχετίζονται μη αιτιατά μεταξύ τους.

Αν ο καθένας από εμάς προσπαθούσε να εκφράσει τον διευρυμένο εαυτό του, και αν μοιραζόμασταν τη γνώση και την εμπειρία του διευρυμένου εαυτού μας με τους άλλους γύρω μας, ίσως μπορούσαμε να διαμορφώσουμε ένα περιβάλλον βασισμένο στο σεβασμό για τη ζωή και να επιτύχουμε την αποκατάσταση της ισορροπίας στους ωκεανούς, τα δάση και την άγρια φύση. 

Αυτό το μεταμορφωμένο περιβάλλον θα επέφερε με την σειρά του, την ταυτόχρονη σειρά γεγονότων, τα οποία θα είχαν ως αποτέλεσμα έναν εντελώς νέο κόσμο. Πάνω σε αυτόν τον ιδανικό πλανήτη θα βρίσκαμε γαλήνη, θα αποκτούσαμε μια αίσθηση του θείου, θα διαθέταμε ευημερία, βιομηχανίες παραγωγής «καθαρής» ενέργειας, επιστημονική γνώση σχετικά με αυτή τη νέα πραγματικότητα θα υπήρχε άνθιση των τεχνών και της φιλοσοφίας, και θα αποκτούσαμε αληθινή επίγνωση του αδιαχώριστου των πάντων.

Σε μια τέτοια κοινωνία, θα βλέπαμε ξεκάθαρα πως η αγάπη είναι η υπέρτατη δύναμη μέσα στην καρδιά του σύμπαντος.

Deepak Chopra